Ишемиялық инсульт өлім-жітім мен мүгедектіктің басты себептерінің бірі саналады. Бас миының КТ-суреттеріндегі зақымдалған аймақтарды дәл сегментациялау дер кезінде диагноз қою және клиникалық шешімдер қабылдауда маңызды. Бұл мақалада SE-UNETR және Swin UNETR трансформерлік модельдерін салмақталған дауыс беру арқылы біріктіруге негізделген ансамбльдік әдіс ұсынылады. Бағалау үшін Дайс коэффициенті қолданылды, бұл метрика зақымдану аймақтарының болжамды нәтижелері мен эталондық белгілерінің қиылысу дәрежесін өлшейді. Жалғыз модельдерді пайдаланудан айырмашылығы, ансамбльдік нейрондық желілік тәсілдер бірнеше архитектураның болжамдарын үйлестіре біріктіру арқылы сегментацияның анағұрлым жоғары сенімділігі мен дәлдігін қамтамасыз етеді. Ресей Ғылым академиясының Сібір бөлімшесінің халықаралық томография орталығы ұсынған жедел ишемиялық инсульт диагнозы қойылған 98 пациенттің үшөлшемді КТ-суреттері пайдаланылды. Нәтижелер ұсынылған ансамбльдің жеке модельдерден жоғары өнімділік көрсеткенін дәлелдеді. Dice коэффициентінің орташа мәні 0.7983 құрап, ишемиялық ошақтарды сегментациялаудағы әдістің жоғары тиімділігін көрсетті. Талдау барысында ансамбльдік әдіс бас миының КТ-суреттеріндегі зақым шекараларын дәлірек анықтап, сегментация қателерін азайтты. Ұсынылған әдіс инсультпен қатар, медициналық бейнелерді нақтылы талдау қажет болатын басқа да патологияларды автоматтандырылған түрде анықтау жүйелерінде қолданыс таба алады.
Бұл зерттеуде заманауи жасанды интеллект әдістеріне негізделген ымдау тілін тануға арналған жаңа кешенді жүйе ұсынылады. Жүйе Transformer архитектурасына негізделген интеллектуалды декодерді қолдана отырып, жоғары дәлдікті уақыттық конволюциялық желіні (Temporal Convolutional Network, TCN) кодтау арқылы визуалды ақпаратты мәтіндік және семантикалық құрылымдармен тиімді үйлестіре алады. Ұсынылған жүйе күрделі қозғалыс бейнелерін тікелей мәтінге түрлендіреді. Бұл үдеріс барысында уақыт бойынша өзгеретін қозғалыстың динамикалық ағымын, сондай-ақ бет әлпеті мен қол қимылдарының кеңістіктік орналасуын дәл анықтайды. Бұл мақсатқа жету үшін MediaPipe технологиясы пайдаланылды. Аталған технология әрбір бейнекадрдан адам денесінің 3D бағытталған антропометриялық деректерін бөліп алып, оларды модельдің тиімді жұмыс істеуіне қажетті форматта өңдейді. Ұсынылған архитектураның практикалық тиімділігі мен есептеу мүмкіндіктері арнайы әзірленген қазақ-орыс ымдау тілі (Kazakh-Russian Sign Language, KRSL) деректер жиынтығында жан-жақты тексерілді. Нәтижесінде нақты өмірлік міндеттерде жоғары дәлдік пен сенімділік көрсеткіштері қамтамасыз етілді. TCN негізіндегі ұсынылған KRSL-2025 моделі үлкен көлемдегі деректер жиынтығында ымдауды мәтінге тиімді түрлендіріп, оқыту және валидация кезеңдерінде тұрақты түрде жоғары нәтижелер көрсетті. Зерттеу нәтижелері бұл жұмыстың есту және сөйлеу қабілеті бұзылған адамдардың қоғамда өзара қарым-қатынас жасауына мүмкіндік беретін цифрлық коммуникация технологияларын дамытуға елеулі үлес қосатынын көрсетеді. Сонымен қатар, бұл тәсіл көптілді қолдауды қамтамасыз ететін және әлеуметтік байланыстарды нығайтатын мобильді қосымшаларды дамытуға ықпал етеді. Бұдан бөлек, ұсынылған интеллектуалды жүйе әртүрлі дереккөздерге тез бейімделе алады, нақты уақыт режимінде кідіріссіз жұмыс істейді және болашақта ресурстары шектеулі басқа да ымдау тілдері үшін қолданылуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, бұл зерттеу ақпараттық қоғамдағы қолжетімділік кедергілерін еңсеруге бағытталған маңызды қадам болып табылады.
Оценить вероятность безотказной работы рессорного подвешивания в указанном можно на основе методов теории надежности. Параметры рессорного подвешивания в эксплуатации вследствие износа или старения изменяются, как правило, достаточно медленно. При этом за время, необходимое для обеспечения удовлетворительной точности при вычислении статистических характеристик случайных колебаний экипажа (15— 20 мин), параметры рессорного подвешивания практически не изменяются. Таким образом можно считать, что показатели динамических качеств экипажа зависят только от случайных значений параметров рессорного подвешивания, причем статистические характеристики этих параметров могут меняться с наработкой. Это допущение дает возможность для каждого значения наработки вычислить статистические характеристики ПДК и затем определить вероятность безотказного выполнения рессорным подвешиванием виброзащитных функций.
Бұл ғылыми мақалада озонатор қондырғысының жабдық күйін қашықтан бақылау жүйесінің дамуы сипатталған. Яғни үрдісті басқарудың автоматтандырылған жүйесіне негізделген. Жұмыстың тенденциялары озон технологиясы саласында цифрландыруды дамытуға бағытталып жасалған. Жүйенің құрылымдық сұлбасы ЭТРО -03 озонатор қондырғысына әзірленді. Ондағы басты мақсат электр жабдығының күйін қашықтан басқару мен жұмыс орнында отырып пульт көмегімен бақылау. Жүйенің бағдарламалық құрамдас бөліктерітаңдалды және олардың арасындағы байланыс архитектурасы күшейтілді. Осы архитектураға сүйене отырып, физикалық қажетті жабдықтар мен бағдарламалық жүйені енгізу жүзеге асырылды. Ұсынылған жұмыс нәтижелерін басқа технологиялық объектілерге қолдануға болады, өйткені бұл жүйенің маңызды артықшылығы оның бейімделгіштігі болып табылады. Бұл жүйенің басқа жүйелерге интеграциялану мүмкіндігі бар екені зерттеу жұмысы барысында анықталды
В последние годы наблюдается активное увеличение доли электромобилей в транспортных парках во многих странах мира, что вызывает необходимость широкого внедрения соответствующей инфраструктуры для зарядки электромобилей. Развертывание электрозарядной инфраструктуры должно осуществляться в соответствии со стратегией, учитывающей территориальные возможности локализации инфраструктурных объектов, спрос и предложение по предоставлению зарядных услуг, поведения пользователей электромобилей. В статье рассмотрены различные модели нормирования электрозарядной инфраструктуры, которые позволяют определить потребность в объектах зарядки электромобилей. В соответствии с нормативной моделью потребность определяется в зависимости между количеством электромобилей и. количеством электрозарядных станций. В модели на основе энергобаланса определяются прогнозные данные распространения электромобилей для определенных регионов и далее расчетным путем устанавливается количество и распределение точек зарядки для конкретного года. При этом количество пунктов зарядки и электромобилей соотносятся друг с другом с использованием квот. В модели на основе параметров электромобилей потребность определяется в зависимости от средних значений пробега электромобиля на одном заряде, недельного пробега электромобиля, км и продолжительности одной зарядки. Результаты развития электрозарядной инфраструктуры представлены на примере города Алматы.
Талдау негізінде жан-жақты зерттеу үшін кривошипті-кулисалы механизм (ККМ) қабылданды. ККМ поршеньнің ілгерілемелі қозғалысын қозғалтқыш білігінің айналмалы қозғалысына түрлендіруге арналған механизмдердің классикалық нұсқаларына жатады. Сырғанау мойынтіректерін зерттеу олардың элементртерінің өзара үйкелісінен туындайтын бірқатар факторлардың ішінде анықтаушылардың бірі – материалдардың жылу-физикалық қасиеттері екенін көрсетті. Жаңа зерттелген материалдан жасалған мойынтіректердің тірек беттері үшін таза мысты пайдалану сериялық мойынтіректермен салыстырғанда бес есе тозуға мүмкіндік береді.
В статье исследуются особенности работы поршневых ко- лец в двигателях внутреннего сгорания и предлагается новая конструк- ция для повышения их износостойкости и эффективности. Поршневое кольцо критично для герметизации камеры сгорания, может создавать трение, которое влияет на долговечность двигателя и его эффективность. В условиях высокой нагрузки и частого износа важность улучшения кон- структивных решений становится очевидной.
The development and spread of digital and intelligent (IoT) technologies, their radical penetration into all sectors of the economy and society is gaining momentum, changing traditional business models, traditional industry structures and schemes of world markets. The scale of the changes is so great that it is safe to say that this is another technological revolution in which digitalization is almost synonymous with competitiveness. Despite the fact that the idea of the "Internet of Things" appeared about 20 years ago, the active development of technologies began only in recent years. The relevance of this direction is constantly growing. A smart environment is impossible without the interaction of its objects, and it is the concept of the Internet of Things (IoT) that takes this interaction to a new level. The Internet of Things allows you to quickly obtain factual information, quickly analyze it, and, accordingly, make informed decisions and measures. The paper explains the terms "IoT technologies in the energy sector", which define the unique content of the processes behind them. A conceptual vision of the development of the electric power industry based on the principles of IoT technologies and a development scenario are presented. The Internet of Things (IoT) is beginning to define the future of many industries and emerging markets. One of the IoT target markets is energy systems. IoT is the production, transmission and processing of information, so everything that is part of the system, including software and hardware, should be considered as a whole. This article presents the current state of IoT-based energy systems to review the latest activities for each IoT component in energy systems. Problems in this subject area are discussed, and then some solutions are presented.
В статье исследован фракционный состав железной руды и дана оценка ее гравитационной обогатимости на начальной стадии технологиче- ских исследований. Анализ распределения железа по классам крупности и плотностным фракциям позволил предварительно определить степень раскрытия минералов и перспективность гравитационных методов. Рентгенофазовый анализ установил, что основной ценный компонент представлен слабомагнитным гематитом. Ситовый анализ показал равномерное распределение железа по крупности, при этом до 94% железа сосредоточено в классе -50+2,5 мм. Обработка кривых гравитационной обогатимости выявила легкое выделение тяжелых фракций с содержанием Fe свыше 55% при плотности разделения 3400–3500 кг/м³. Рекомендуется применение отсадки для промышленного обогащения. Работа имеет практическое значение при проектировании схем переработки железных руд Казахстана.
В статье рассматриваются результаты исследования процесса бактериального выщелачивания медно-молибденовой руды сульфидного типа, добываемой на Актогайском месторождении. Целью работы является разработка эффективной технологии биовыщелачивания, способствующей повышению извлечения меди и молибдена с минимальными затратами и экологическим воздействием. В практической части проведены лабораторные опыты с применением штаммов Acidithiobacillus ferrooxidans и Acidithiobacillus thiooxidans. Получены данные, подтверждающие целесообразность применения данной технологии для переработки низкосортных руд.