В связи с ростом спроса на никель и кобальт для литий-ионных аккумуляторов электротранспорта возрастает интерес к освоению новых источников сырья, включая техногенные отвалы. Объектом исследования являлась латеритная руда месторождения Кемпирсай, в которой никель и кобальт представлены преимущественно в оксидной форме. Цель работы – изучение извлечения металлов с применением комбинированной технологии, включающей сульфатизирующий обжиг и последующее водное выщелачивание. Оптимальные условия обжига: 30 мас. % серной кислоты, температура 500 °C и продолжи- тельность 60 мин. В результате выщелачивания получен продуктивный раствор с содержанием (г/л): Ni 2,33; Co 0,67; Fe 18,5. Для дальнейшей переработки рекомендованы осаждение железа и селективное разделение никеля и кобальта методом экстракции.

The problem of processing stale tailings is a global one, and the main task is the extraction of economically valu able metals. In Kazakhstan, the market for the extraction of nickel and cobalt from stale tailings is practically undeveloped. In addition, the need for nickel and cobalt increases annually due to the high demand for nickel-cobalt batteries for the manufac ture of electric vehicles, special alloys and others. Pyrite concentrate containing nickel-cobalt from Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant is a valuable source of extraction of a number of valuable non-ferrous metals such as iron, nickel, cobalt, etc. The purpose of the study is to study the optimal conditions for the extraction of nickel and cobalt from thermally decomposed pyrite concentrate of the Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant using sulfuric acid solutions. Ther modynamic analysis of oxidation reactions of the main components of pyrite concentrate showed that thermal decomposition of higher sulfides of iron, nickel and cobalt produced a series of non-stoichiometric lower sulfides Fe0.877S, FeS, Fe2S3, Fe7S8; Ni3S2, Ni3S4 and CoS0.89, CoS, respectively. The Pourbaix diagrams of Ni-S-H2O, Co-S-H2O and Fe-S-H2O systems show that sulfuric acid leaching of cobalt and nickel from thermally decomposed pyrite concentrate is possible at pH 0 - 1.5 and E > - 0.5 V. Leaching of non-stoichiometric FeS-Fe7S8 low iron sulfides is possible at pH 0 - 4.0 and E > 0 V. Studies to determine the optimum conditions of leaching of thermally treated pyrite concentrates found that for the extraction of nickel and cobalt effec tive concentration of sulfuric acid is 100 g/dm3, the leaching time is 120 minutes and temperature of 100°C and the maximum recovery of metals is 86.71% and 93.01%, respectively. Increasing the acid concentration, duration and temperature leads to complete dissolution of iron. A combined method for processing stale pyrite tailings can be used to process similar raw materi als.

The kinetics of hydrochloric acid leaching of oxidized magnesite–iron nickel ores from the Gornostaevskoye deposit (Eastern Kazakhstan) were investigated. The ore has high contents of Mg (14.25 wt.%), Fe (10.8 wt.%) and Si (24.32 wt.%), with a Ni content of 0.87 wt.%. The optimal process parameters were determined as follows: S:L = 1:4, temperature = 85–90 °C, leaching duration = 120 min, HCl concentration = 18%, and stirring rate = 400 rpm. The extraction rates of Ni, Mg and Fe were 91.03%, 97.88% and 93.04%, respectively. The pregnant leach solution contained 1.98 g L-1 Ni, 35.31 g L-1 Mg and 25.12 g L-1 Fe. Kinetic modeling indicated that the leaching of Ni, Fe, and Mg followed a mixed-control mechanism, with activation energies of 76.07 kJ mol-1 for Ni, 125.45 kJ mol-1 for Fe, and 119.33 kJ mol-1 for Mg, confirming that the chemical reaction was controlled. Thermodynamic analysis revealed that pimelite, nickel silicate hydrate, and antigorite are the most reactive phases under hydrochloric acid leaching, on the basis of their highly negative ΔG values. The established mineral dissolution sequence, namely, pimelite > Ni − silicate hydrate > nepouite > antigorite > lizardite > talc > wüstite > hematite, reflects the combined influence of structural accessibility and thermodynamic favorability.

Монография посвящена актуальной теме, проблеме прогнозирования износа и сроков службы железнодорожных рельсов. В монографии «Закрестовинные кривые» изложены оптимальные методы содержания закрестовинных кривых, указанные методы имеют цель оказать помощь работникам путевого хозяйства в их практической работе. Приведенные ниже методы содержания закрестовинных кривых, в дальнейшем могут быть использованы в работе руководителей дистанции пути, начальников участков и их помощников, дорожных мастеров, бригадиров пути, в учебном процессе для студентов бакалавриата и магистратуры по образовательной программе 6В07305 – «Транспортное строительство», а также для обучения и повышения квалификации инженерно-технических работников путевого хозяйства.

Мақалада «ҚазАтомӨнеркәсіп» ҰАК" АҚ пайдалану жағдайында тепловизорды пайдалана отырып, сорғы агрегаттарының техникалық күйін диагностикалау әдістері қарастырылады. Осы зерттеу шеңберінде техникалық күйді бағалау рәсіміне жататын SULZER ортадан тепкіш сорғы агрегаттарын термовизиялық тексеру арқылы алынған диагностикалық ақпараттың үлгісі пайдаланылды. Қолданыстағы жабдықта жылу бейнелеу диагностикасын жүргізу әдістемесі сипатталған. Алынған деректерді талдау үшін ықтимал ақауларды көрсететін жергілікті қызып кету аймақтарын анықтауға мүмкіндік беретін термограммаларды өңдеу әдістері қолданылды. Сорғы агрегаттарының мойынтіректерін термиялық талдау нәтижелері келтірілген. Нәтижелер ақаулықтарды ерте анықтау және жабдықтың қалдық ресурсын бағалау үшін термиялық бейнелеу әдісін қолданудың жоғары тиімділігін көрсетеді. Бұл, өз кезегінде, сорғы қондырғыларының сенімділігін арттыруға, төтенше жағдайлар қаупін азайтуға және техникалық қызмет көрсету регламенттерін оңтайландыруға ықпал етеді. Ұсынылған әдістеме жабдықтың ұқсас түрі бар кәсіпорындарда кеңінен енгізу үшін ұсынылуы мүмкін, сонымен қатар болжамды қызмет көрсету тұжырымдамасы аясында техникалық жағдайды бақылау жүйесінде қолданылуы мүмкін.

Тотыққан қорғасын-мырыш кендері өңдеудің күрделілігіне байланысты ұзақ уақыт бойы толық пайдаланылмады. Бірақ, қорғасын-мырыш сульфидті кендерінің тез сарқылуына байланысты тотыққан кендерді пайдалану тиімділігін арттыру қажет. Оксид кендерін алдын-ала байытудың әмбебап әдістерінің бірі- флотация. Дегенмен, қорғасын-мырыш оксидінің минералдарының гидрофильдік қасиетінің жоғары болуы, флотация әдісін қолдануды қиындатады, сонымен қатар мырыш иондары ның беткі ерігіштігі, бұл процестің тиімділігін одан әрі төмендетеді. Бұл қиындықтарды жеңу үшін сульфидизация әдісінің маңызы жоғыры, ол тотыққан минералдардың беткі қасиеттерін өзгеретеді және флотацияға дайындайды. Бұл жұмыста Қосқұдық кен орнының тотыққан кен сынамасындағы қорғасын минералдарын байыту тиімділігін арттыру мақсатында натрий күкіртін сульфидизатор ретінде қолданылуына ерекше мән беріледі. Қорғасын алуды барынша арттыру үшін натрий күкіртінің оңтайлы шығынын анықтау бойынша зерттеу жүргізілді. Негізгі қорғасын флотациясы кезінде бұл реагенттің басқа да металлдардың, оның ішінде алтын, күміс және мырыштың, бөлініп алынуына әсері зерттелді. Зерртеу нәтижесінде натрий күкіртінің шығыны 700 г/т болғанда қорғасынның байыту тиімділігі 10,8% ға (34,3-тен 45,1%- ға дейін) артады. Алынған нәтижелер қорғасын-мырыш өнеркәсібінің тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі өзекті болатын тотыққан кендерін өңдеу тиімділігін арттыруда негізгі параметрлерін анықтауға мүмкіндік береді.

Мақалада ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының дірілдік параметрлерін талдау негізінде жабдықтың техникалық күйін бағалау нәтижелері қарастырылған. Осы зерттеу шеңберінде ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының діріл параметрлері бойынша диагностикалық ақпаратты іріктеу пайдаланылды. Өндірістік жағдайда ортадан тепкіш сорғыларға дірілдік диагностика жүргізу әдістемесі сипатталған. Сорғы агрегаттарының техникалық күйін зерттеу үшін электрқозғалтқышының мойынтіректері мен сорғы дөңгелегінің жетек біліктері таңдалған. Сонымен қатар диагностика жүргізуге арналған анализаторды пайдалану, діріл датчиктерін орналастыру реті баяндалған. Діріл анализаторының көмегімен айналмалы машиналар мен механикалық құрылымдардың діріл параметрлерін олардың техникалық күйін диагностикалау мақсатында талдау функцияларын орындайды. Жұмыс істеп тұрған ортадан тепкіш сорғылардың мойынтірек тораптарының діріл жылдамдығының спектрлері анализатордың көмегімен тіркеліп діріл сигналдарын өңдеу үшін сигналдың жиілік құрамын анықтауға мүмкіндік беретін тікелей спектр (автоспектр) және діріл сигналының конверттік спектрі әдістері қолданылды. Автоспектр графиктеріндегі діріл сигналының гармоникалық компоненттері ақаулардың болуын көрсетеді және сорғы жабдықтарын жүйелі бақылауды қажет етеді. Жүргізілген зерттеулер ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының техникалық күйін бағалау мен болжаудың бірыңғай диагностикалық критерийін құруды қамтамасыз ететін діріл параметрлері бойынша бағалаудың негізгі диагностикалық белгілерін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

Бұл мақалада мұнай өнімдерін айдау үшін қолданылатын КМ типті орталықтан тепкіш сорғы агрегаттарының мысалында оның сенімділігін есептеу әдістемесін жетілдіру арқылы сорғы агрегаттарын пайдалану тиімділігін арттыру мәселелері қарастырылады. Ұсынылған мониторинг жүйесі діріл, температура және қысым датчиктері қосылған өлшеу арналарының жеткілікті саны арқылы бақыланатын орталықтан тепкіш сорғы қондырғылары туралы деректерді алуға мүмкіндік береді. Бақыланатын параметрлерді визуализациялауға болады, яғни. өзгерістерді графикалық түрде әр түрлі уақыт аралықтарында ұсынуға болады. Ұсынылған мониторинг жүйесі датчиктердің көрсеткіштері бойынша орталықтан тепкіш сорғы қондырғысының ақаулығын жою бойынша ұсыныстар береді.

Күрделі құрамды жатқан қалдықтарды байыту мәселесі қарастырылған. Көміртекті заттың зиянды әсерін азайту және бағалы компонент шығын дарын азайту үшін өнеркәсіпте әртүрлі әдістер мен технологиялық тәсілдер қолданылады. Әмбебап әдістің бірі сульфидті флотация кезінде көміртекті заттың селективті депрессорын пайдалану болып табылады. Онда пайдалы компонент концентратқа максималды түрде бөлініп, көміртекті байыту қалдықтарында қалдырады. Зертханалық тәжірибе құрамында мыс мөлшері 0,19% және көміртегі 1,87%, тотыққан мыс минералдарының салыстырмалы мөлшері 44,94% болатын жатқан қалдықтардың сынамасымен жүргізілді. Зертханалық эксперимент арқылы Р-2 көміртекті реагент-депрессорын пайдаланған кезде аралық өнімге көміртегінің алынуы 25,94%-дан 7,26%-ға дейін төмендейтіні анықталды.

В связи с истощением природных ресурсов, загрязнением окружающей среды отходами и площадью складирование хвостов в отвалы актуальной задачей на сегодняшний день является переработка техногенного минерального сырья. Техногенное минеральное сырьё обладает высокой экономической ценностью и является одним из важнейших резервов увеличения ресурсов без значительных капиталовложений на разработку месторождений. Исходная проба лежалых хвостов предоставлена первичными рудными минералами и продуктами металлургического передела. Изучение вещественного состава пробы определялся масс спектральным анализом с индуктивно связанной плазмой (ICP-MS), фазовый анализ меди определялся согласно ГОСТ 332072014. Изучение минерального состава проводилось в отраженном свете в полированных аншлифах с применением микроскопа OLYMPUS BX 53, видеокамеры SIMAGIS XS-3CU и программного обеспечения для анализа изображений Минерал С7 компании SIAMS. В статье предоставлены результаты исследования по разработке селективных режимов обогащения лежалых хвостов с применением комбинации бутилового ксантогената калия и дополнительного собирателя. Лабораторные исследования показали, что при использовании комбинации бутилового ксантогената калия и реагента на основе монотиофосфата достигается наибольшая эффективность обогащения меди и серебра в суммарный концентрат флотации.