Бұл мақалада манипуляторлардың конструктивтік ерекшеліктерін, еркіндік дәрежелерін және кинематикалық сипаттамаларын зерттеу қарастырылады. Манипуляторлар өндіріс, медицина, машина жасау және робототехника салаларында кеңінен қолданылатын маңызды құрылғылар болып табылады. Қазіргі өндірістік процестерде автоматтандыру тиімділікті арттырудың, адам еңбегін жеңілдетудің және шығындарды азайтудың басты факторы болып табылады. Алайда, технологиялардың қарқынды дамуына қарамастан, қолайлы манипуляторды таңдау күрделі міндет болып табылады. Манипуляторды таңдау көптеген факторларға, соның ішінде конструкцияның қаттылығына, еркіндік дәрежелерінің санына, жүк көтергіштігіне және жұмыс аймағына тәуелді. Зерттеудің негізгі мақсаты – сериялық, параллель және гибридті манипуляторлардың құрылымдық айырмашылықтарын салыстыру, олардың функционалдық мүмкіндіктері мен шектеулерін талдау, сондай-ақ таңдау критерийлерін жүйелеу. Жұмыс барысында жүйелі шолу әдісі қолданылып, ғылыми әдебиеттер, рецензияланған мақалалар және өндірушілердің техникалық құжаттары негізінде деректер жинақталады. Грюблер формуласы арқылы манипуляторлардың еркіндік дәрежелері есептеліп, олардың қозғалыс мүмкіндіктері мен кинематикалық параметрлері бағаланды. Бұл зерттеу манипуляторлардың кинематикалық сипаттамаларын жетілдіруге, олардың нақты өндірістік жағдайларға бейімделуін жақсартуға және таңдау әдістерін жүйелеуге үлес қосады. Жұмыстың практикалық маңызы – өндірісте, медицинада және робототехникада

Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының экономикасы нарықтық жағдайларға бейімделген. Сондықтан біздің еліміздің эконо- микасының қазіргі заманғы даму кезеңі бірегей объектілердің құрылы- сымен қоса жүреді. Осыған мысал ретінде қазіргі заманғы теміржол жол- дарының құрылысы, қаншама километрге созылып жатқан бірегей көпір құрылыстарын және т.б. алуға болады. Әр түрлі салада және өнеркәсіптік объектілерде, құрлыс саласында және коммуналдық шаруашылықта күрделі табиғат-климаттық жағдай- ларда пайдаланылатын барынша кеңінен таралған жылжымалы құрам болып табылады. Теміржол жолы мен жылжымалы құрам- бұл өзара әрекеттесетін және бір-біріне тәуелді біртұтас термодинамикалық жүйе. "Жылжымалы құрам - Теміржол жолы" жүйесіндегі динамикалық процестерді зерттеудің негіз- гі міндеті, осы жүйенің оңтайлы мәндерін анықтау болып табылады (га- бариттік өлшемдер, масса, қаттылық, тұтқыр үйкеліс коэффициенттері және т. б.), онда жылжымалы құрам мен жол құрылымдарының сенімділі- гі мен беріктігіне теріс әсер ететін тербелістер мен динамикалық күштер азаяды.

В данной научной статье рассматриваются современные типы машинного зрения, которые находят широкое применение в процессе проверки автомобилей на различных этапах их производства и эксплуатации. Машинное зрение представляет собой важный инструмент, позволяющий повысить качество и безопасность автомобилей, а также оптимизировать производственные процессы. В статье обсуждаются ключевые технологии, такие, как световые технологии, которые обеспечивают необходимое освещение для точного анализа изображений, а также обработка изображений, которая позволяет извлекать полезную информацию из визуальных данных. Кроме того, особое внимание уделяется алгоритмам машинного обучения, которые позволяют системам машинного зрения адаптироваться и улучшать свою точность в процессе работы. Стереозрение как метод также рассматривается в контексте создания трехмерных моделей объектов, что значительно увеличивает точность обнаружения дефектов. В статье акцентируется внимание на автоматизированных методах контроля качества, включая использование камер высокого разрешения, которые способны обнаруживать дефекты, повреждения и несоответствия в конструкции и отделке автомобиля. Эти технологии играют ключевую роль в обеспечении высоких стандартов качества и надежности автомобилей, что, в свою очередь, способствует повышению доверия потребителей к производителям

The presence of natural organic matter (NOM) poses many challenges in the process of purifying water intended for drinking. The presence of NOM leads to high coloration due to natural conditions. During the coagulation and flocculation processes, NOM stabilizes dispersed and colloidal particles. Currently, there are many methods for removing natural organic matter. In Kazakhstan, coagulation is commonly used for treating most waters, which effectively reduces color and NOM. It is known that the efficiency of ozonation and coagulation is high when they are used together. The impact of ozonation on the properties of coagulation is significant because coagulation is the most widespread process for treating drinking water. The combination of ozonation with coagulation has been proposed as an improved method for reducing coloration and removing surfactants. The studies were conducted at the K.I. Satpayev Kazakh National Technical University, where a liquid phase ozonation laboratory system was developed. The aim of the research was to demonstrate the positive effect of combining ozonation with coagulation on the removal of color and surfactants in surface waters. Studies were conducted on model waters with different contents of humic substances. Positive results were obtained at low concentrations of ozone (0.1…0.8 mg/l) and low doses of coagulant. A low dose of ozone showed improvement for coagulation. The results of the study indicate that ozonation, combined with coagulation, has a positive effect on color removal, enhances the removal of NOM, and reduces the necessary

Оценить вероятность безотказной работы рессорного подвешивания в указанном можно на основе методов теории надежности. Параметры рессорного подвешивания в эксплуатации вследствие износа или старения изменяются, как правило, достаточно медленно. При этом за время, необходимое для обеспечения удовлетворительной точности при вычислении статистических характеристик случайных колебаний экипажа (15— 20 мин), параметры рессорного подвешивания практически не изменяются. Таким образом можно считать, что показатели динамических качеств экипажа зависят только от случайных значений параметров рессорного подвешивания, причем статистические характеристики этих параметров могут меняться с наработкой. Это допущение дает возможность для каждого значения наработки вычислить статистические характеристики ПДК и затем определить вероятность безотказного выполнения рессорным подвешиванием виброзащитных функций.

. The purpose of the article is an experimental study of the impact of the wheelsets of a mainline diesel locomotive on the railway track on straight sections of the track. The measurements were performed on a vibration measuring device consisting of MV25 DV type sensors and an oscillation converter for a digital signal. It is proved that the indicators of dynamic characteristics comply with regulatory requirements. As a result of the conducted research, digital data was collected from the ADC and general monitoring was carried out. Measurement and signal processing are carried out using special software of a personal computer such as a “Notebook”. Vertical static load of a wheelset of a railway rolling stock unit on rails: the load of a railway rolling stock unit on rails attributed to one wheelset, taking into account the actual location of the center of gravity of the superstructure

Бұл ғылыми мақалада озонатор қондырғысының жабдық күйін қашықтан бақылау жүйесінің дамуы сипатталған. Яғни үрдісті басқарудың автоматтандырылған жүйесіне негізделген. Жұмыстың тенденциялары озон технологиясы саласында цифрландыруды дамытуға бағытталып жасалған. Жүйенің құрылымдық сұлбасы ЭТРО -03 озонатор қондырғысына әзірленді. Ондағы басты мақсат электр жабдығының күйін қашықтан басқару мен жұмыс орнында отырып пульт көмегімен бақылау. Жүйенің бағдарламалық құрамдас бөліктерітаңдалды және олардың арасындағы байланыс архитектурасы күшейтілді. Осы архитектураға сүйене отырып, физикалық қажетті жабдықтар мен бағдарламалық жүйені енгізу жүзеге асырылды. Ұсынылған жұмыс нәтижелерін басқа технологиялық объектілерге қолдануға болады, өйткені бұл жүйенің маңызды артықшылығы оның бейімделгіштігі болып табылады. Бұл жүйенің басқа жүйелерге интеграциялану мүмкіндігі бар екені зерттеу жұмысы барысында анықталды

Производство электрической энергии в Казахстане осуществляют 158 электрических станций различной формы собственности. Единым системным оператором всей энергосистемы с 1996 года определено АО «Казахстанская компания по управлению электрическими сетями» (Kazakhstan Electricity Grid Operating Company) «KEGOC». В электроэнергетике и энергетических системах (EPESs) происходит трансформация для обеспечения чистой распределенной энергии для устойчивого глобального экономического роста. Интернет вещей (IoT) находится на переднем крае этой трансформации, предоставляя такие возможности, как мониторинг в реальном времени, ситуационная осведомленность и разведка, контроль и кибербезопасность, для преобразования существующих EPES в интеллектуальные EPES с поддержкой кибербезопасности, которые являются более эффективными, безопасными, надежными, устойчивыми и устойчивыми. Кроме того, оцифровка экосистемы электроэнергетики с использованием интернета вещей улучшает видимость активов, оптимальное управление распределенной генерацией, устранение потерь энергии и создание экономии. Интернет вещей оказывает значительное влияние на EPESs и предлагает несколько возможностей для роста и развития. Существует несколько проблем, связанных с развертыванием интернета вещей для EPESs. Необходимо разработать жизнеспособные решения для преодоления этих проблем, чтобы обеспечить непрерывный рост интернета вещей для EPESs. Достижения в области вычислительного интеллекта могут привести к созданию интеллектуальной системы интернета вещей путем эмуляции биологических нервных систем с помощью когнитивных вычислений, потоковой передачи и распределенной аналитики, в том числе на пограничном уровне и на уровне устройств. В этом обзорном документе дается оценка роли, воздействия и проблем Интернета вещей в преобразовании электроэнергетики и энергетических систем.

This article examines the structures of one of the types of pyramidal networks - parallel-hierarchical networks. The presented material has a dual purpose - applied and cognitive. The first one is of great importance in increasing the "intelligence" of specialized computer tools using a bionic approach. The second one opens completely new possibilities for a deeper understanding of the structure of the brain from the perspective of the cybernetic approach.

This research paper presents the results of obtaining carbon films on various substrates (quartz, mica, and silicon) at temperatures from 0 °C (initial) to 800 °C through plasma chemical vapor deposition. The carbon films obtained on various films were studied using the method of electron paramagnetic resonance (EPR). EPR measurements were carried out on twenty samples at a perpendicular and parallel arrangement of the sample plane concerning the orientation of the magnetic field. When measuring the resonance conditions by changing the magnetic field, an EPR signal appeared in all of the deposited samples. The paper presents a general view of the EPR spectrum in all of the samples, including the signal intensity, g-factor, line widths, and normalized signal intensity of the carbon films on various substrates at temperatures from 0 °C to 800 °C. Studies show that with an increase in temperature, the normalized intensity of the EPR signal line increases during the deposition of a carbon in all deposited substrates (quartz, mica, and silicon) using the method of plasma decomposition of a mixture of methane and hydrogen.