Мақалада ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының дірілдік параметрлерін талдау негізінде жабдықтың техникалық күйін бағалау нәтижелері қарастырылған. Осы зерттеу шеңберінде ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының діріл параметрлері бойынша диагностикалық ақпаратты іріктеу пайдаланылды. Өндірістік жағдайда ортадан тепкіш сорғыларға дірілдік диагностика жүргізу әдістемесі сипатталған. Сорғы агрегаттарының техникалық күйін зерттеу үшін электрқозғалтқышының мойынтіректері мен сорғы дөңгелегінің жетек біліктері таңдалған. Сонымен қатар диагностика жүргізуге арналған анализаторды пайдалану, діріл датчиктерін орналастыру реті баяндалған. Діріл анализаторының көмегімен айналмалы машиналар мен механикалық құрылымдардың діріл параметрлерін олардың техникалық күйін диагностикалау мақсатында талдау функцияларын орындайды. Жұмыс істеп тұрған ортадан тепкіш сорғылардың мойынтірек тораптарының діріл жылдамдығының спектрлері анализатордың көмегімен тіркеліп діріл сигналдарын өңдеу үшін сигналдың жиілік құрамын анықтауға мүмкіндік беретін тікелей спектр (автоспектр) және діріл сигналының конверттік спектрі әдістері қолданылды. Автоспектр графиктеріндегі діріл сигналының гармоникалық компоненттері ақаулардың болуын көрсетеді және сорғы жабдықтарын жүйелі бақылауды қажет етеді. Жүргізілген зерттеулер ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының техникалық күйін бағалау мен болжаудың бірыңғай диагностикалық критерийін құруды қамтамасыз ететін діріл параметрлері бойынша бағалаудың негізгі диагностикалық белгілерін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

Бұл мақалада мұнай өнімдерін айдау үшін қолданылатын КМ типті орталықтан тепкіш сорғы агрегаттарының мысалында оның сенімділігін есептеу әдістемесін жетілдіру арқылы сорғы агрегаттарын пайдалану тиімділігін арттыру мәселелері қарастырылады. Ұсынылған мониторинг жүйесі діріл, температура және қысым датчиктері қосылған өлшеу арналарының жеткілікті саны арқылы бақыланатын орталықтан тепкіш сорғы қондырғылары туралы деректерді алуға мүмкіндік береді. Бақыланатын параметрлерді визуализациялауға болады, яғни. өзгерістерді графикалық түрде әр түрлі уақыт аралықтарында ұсынуға болады. Ұсынылған мониторинг жүйесі датчиктердің көрсеткіштері бойынша орталықтан тепкіш сорғы қондырғысының ақаулығын жою бойынша ұсыныстар береді.

Күрделі құрамды жатқан қалдықтарды байыту мәселесі қарастырылған. Көміртекті заттың зиянды әсерін азайту және бағалы компонент шығын дарын азайту үшін өнеркәсіпте әртүрлі әдістер мен технологиялық тәсілдер қолданылады. Әмбебап әдістің бірі сульфидті флотация кезінде көміртекті заттың селективті депрессорын пайдалану болып табылады. Онда пайдалы компонент концентратқа максималды түрде бөлініп, көміртекті байыту қалдықтарында қалдырады. Зертханалық тәжірибе құрамында мыс мөлшері 0,19% және көміртегі 1,87%, тотыққан мыс минералдарының салыстырмалы мөлшері 44,94% болатын жатқан қалдықтардың сынамасымен жүргізілді. Зертханалық эксперимент арқылы Р-2 көміртекті реагент-депрессорын пайдаланған кезде аралық өнімге көміртегінің алынуы 25,94%-дан 7,26%-ға дейін төмендейтіні анықталды.

В связи с истощением природных ресурсов, загрязнением окружающей среды отходами и площадью складирование хвостов в отвалы актуальной задачей на сегодняшний день является переработка техногенного минерального сырья. Техногенное минеральное сырьё обладает высокой экономической ценностью и является одним из важнейших резервов увеличения ресурсов без значительных капиталовложений на разработку месторождений. Исходная проба лежалых хвостов предоставлена первичными рудными минералами и продуктами металлургического передела. Изучение вещественного состава пробы определялся масс спектральным анализом с индуктивно связанной плазмой (ICP-MS), фазовый анализ меди определялся согласно ГОСТ 332072014. Изучение минерального состава проводилось в отраженном свете в полированных аншлифах с применением микроскопа OLYMPUS BX 53, видеокамеры SIMAGIS XS-3CU и программного обеспечения для анализа изображений Минерал С7 компании SIAMS. В статье предоставлены результаты исследования по разработке селективных режимов обогащения лежалых хвостов с применением комбинации бутилового ксантогената калия и дополнительного собирателя. Лабораторные исследования показали, что при использовании комбинации бутилового ксантогената калия и реагента на основе монотиофосфата достигается наибольшая эффективность обогащения меди и серебра в суммарный концентрат флотации.

renewed interest in lateritic ores, yet Kazakhstan’s substantial resources remain underused due to the lack of effective extraction technologies. This study provides the first comprehensive mineralogical and processing evaluation of laterite ore from the Kempirsay deposit and demonstrates the applicability of the sulfation roasting-water leaching (SR-WL) method to Kazakh high-iron laterites. Physicochemical analysis showed that Ni and Co are mainly hosted in Fe-bearing phases goethite, hematite, and trevorite with minor incorporation in silicates; the ore contains, (in wt.%):1.08 Ni, 0.104 Co, and 20.2 Fe. Roasting at 500 °C with 30 wt.% H2SO4 generated readily leachable sulfates, and subsequent leaching at 85 °C (180 min, S: L = 1:6) extracted 93.3% Ni, 92.0% Co, and 84% Fe. Selective dissolution was achieved by roasting at 700 °C with 50 wt.% H2SO4, yielding 90.08% Ni and 90.01% Co while limiting Fe dissolution to 6.12%, producing a low-iron pregnant leach solution (PLS) containing, g·L−1: 2.11 Ni, 0.35 Co, 2.12 Fe. Overall, the results show that the SR-WL process is a viable and newly validated pathway for converting low-grade Kazakh laterites into Ni-Co intermediates suitable for modern metallurgical supply chains.

In open-pit mining, bulk material transportation largely determines productivity and energy costs. Air-cushion belt conveyors reduce friction and wear compared to traditional systems, yet their comprehensive evaluation under real mining and geometric conditions remains limited. Intelligent modeling and automated monitoring enable real-time assessment of key parameters and justify modernization aimed at improving energy efficiency and reliability of logistics systems. The objective of this study is to develop and validate a methodology for assessing the production and economic performance of air-cushion belt conveyors in open-pit mining operations using intelligent modeling and an automated monitoring system. The proposed approach takes into account complex mining and geometric conditions and is aimed at improving the energy efficiency, reliability, and sustainability of transport systems. The methodology combines real-time data collection, digital modeling using artificial intelligence algorithms, and industrial testing at an operating mining facility. Key performance parameters, such as energy consumption, stability, fault tolerance, and automation, are assessed. A comparative analysis of technical and economic indicators before and after the implementation of intelligent technologies is conducted. The results confirm the feasibility and benefits of upgrading air-cushion conveyor systems in combination with artificial intelligence-based tools. This methodology can be applied to optimize bulk material transportation in quarries and improve the overall efficiency of production logistics in the mining and construction industries.

When actual intensity of transport traffic considerably exceeds the planned values, it leads to accelerated wear of road surface and formation of rutting. This problem is actual on high- speed main streets of Almaty city. Rutting in asphalt concrete pavement, especially in the areas of expansion joints, causes impacts of motor vehicles' wheels on the ends of joints (metal trims). Such loads lead to rapid failure of all expansion joints that are fixed in the roadway. It is obvious that the increase in traffic volume contributes to the increase in damage, but it is worth noting that uniform loading with a certain frequency leads to the same result, whereas impact loads occurring after the appearance and progression of damage have a much more damaging effect. To date, most efforts to reduce potholes and rutting at joints with expansion joints have focused on reducing rutting, especially in the areas adjacent to expansion joints.

Research analysis reveals factors influencing third-phase crud formation and composition during metal extraction, including solution composition, solid suspensions, organic compounds, colloidal compounds (e.g., silicic acid), and extractant purity. Compositional analysis of copper-containing sulfuric acid solutions (1.25 g/dm3 copper) identifies principal sulfate-forming components. Copper extraction was studied using extractants LIX 984N, ACORGA M5774, and M5640 at different ratios of the organic phase to the aqueous O:A (from 1:2 to 1:10). Suppressive impact of 10 vol.% CR60 additive on third-phase crud formation during copper extraction with LIX 984N, ACORGA M5774, and M5640 is analyzed, with ACORGA M5774 being the most effective. Physicochemical analysis characterizes CR60’s active substance as poly(sodium 4-styrenesulfonate) with steel-suppression properties, and its structural formula is determined. Optimal copper extraction conditions establish ACORGA M5640’s 24% efficiency, followed by ACORGA M5774 at 15%. CR60 reduces crud formation, with 5 cm3 of ACORGA CR60 added to sulfuric acid solution reducing interfacial crud formation by 2–3 times. Optimal extraction parameters include 1:2 O:A ratio, 20 ± 5 °C temperature, 5 cm3 CR60 additive, 5 min process duration, and 1-day settling time. ACORGA M5774 (10 vol.% in kerosene) is recommended as an extractant, with 2–3 stages of countercurrent extraction.

The mining industry is the most important industry in our country, given the abundance of minerals. Most of the most important minerals are found in rocks, often deeply located, which complicates the extraction process. Modern air compressors used in the mining industry must have a high margin of safety when operating in diffi cult conditions: these are uneven terrain, high temperature diff erences, and work underground. This study investigated the technological scheme of the gas pumping process, calculated the compressor, and created a model of the system using MATLAB. The dependence of the compressor outlet pressure on the rotor speed of the motor was identifi ed

Due to the sharp increase in demand and prices for nickel and cobalt, the search for new sources of raw materials has become a pressing issue. This study presents a comprehensive thermodynamic and kinetic analysis of the combined method of oxygen-deficient oxidative roasting and subsequent acid leaching to extract nickel and cobalt from pyrite waste sourced from Kazakhstani enterprises. The thermodynamic analysis showed that, under oxygen deficiency, thermal decomposition of higher sulfides forms non-stoichiometric, soluble lower sulfides of iron, nickel, and cobalt. The kinetic study revealed that the process is complex and multi-stage, and that it proceeds at a high rate in the 610–680 °C range, where kinetic factors control it. Activation energies were calculated for three stages: 105–115 kJ/mol for Stage I (450–479.3 °C), 310–320 kJ/mol for Stage II (661.8 °C), and 390–420 kJ/mol for Stage III (749.7–789 °C). Experimental studies confirmed the effectiveness of roasting at 700 °C for 60 minutes. Subsequent sulfuric acid leaching of the obtained sinders under optimal conditions (sulfuric acid excess coefficient R of 1.5 times the stoichiometric amount, temperature of 100 °C, and a duration of 2 hours) yielded high metal recoveries: 94.5% Fe, 93.4% Ni, and 91% Co. The developed technology, combining thermal activation and leaching, proved effective and is recommended for processing similar raw materials.