Полезная модель относится к области геологоразведки и дистанционного зондирования Земли и может быть использована в горнодобывающей промышленности, в частности, для предварительного картирования перспективных территорий с целью поиска и оценки рудных залежей. Определение местонахождения минералов оксидов железа с использованием данных аэрофотосъемки и методов спектрального анализа, за счет применения нового способа дешифровки данных аэрофотосъемки, включающего использование нализа спектральных характеристик, основанных на расчетах ключевых показателей отражательной способности, и применения математического метода нечеткой логики для обработки этих показателей. Способ начинается с выбора рудных и безрудных эталонных участков для последующего анализа. Для обеспечения высокой точности пространственной привязки на исследуемом участке устанавливаются наземные контрольные точки, координаты которых определяются с использованием высокоточного геодезического оборудования. Затем проводится аэрофотосъемка с мультиспектральной камерой, работающей в диапазоне длин волн 400-850 нм. По завершении съемки на тех же контрольных точках осуществляется отбор проб почв, которые служат эталонами и используются для верификации результатов. На этапе обработки данных создаётся ортомозаика, рассчитываются спектральные индексы и определяются их пороговые значения на основе статистических характеристик данных. Математическое моделирование вероятности минерализации выполняется с использованием метода нечеткой логики. На заключительном этапе результаты верифицируются путем сравнения выявленных зон с лабораторными анализами отобранных проб. Техническим результатом является повышение точности и достоверности определения залежей минералов оксидов железа.

In recent years, computer vision has emerged as a key technology for autonomous mobile robots and transportation systems, enabling their ability to perceive the environment and make real-time decisions. One of the most critical and widely demanded tasks is object detection, which is essential for navigation, collision avoidance, and the execution of mission-specific operations. This paper examines experimental studies of computer vision algorithms used for object detection in mobile robots. The focus is on the analysis and comparison of modern methods, including classical image processing algorithms and deep learning-based neural network approaches. The experimental study was conducted in a pipeline system to detect in-pipe defects, which requires high accuracy and robustness of algorithms given the limited computing resources of mobile platforms. Experiments were conducted using various object detector architectures (YOLO, SSD, Faster R-CNN) and lightweight models, such as MobileNet, designed for resource-constrained environments. Algorithm performance was evaluated based on accuracy and processing speed. The results of the study enable the identification of optimal solutions for integrating computer vision systems into mobile robots, ensuring a balance between detection quality and operational efficiency. Furthermore, the study explores the potential adaptation of these architectures for specialized scenarios, such as pipeline inspection, where detecting complex-shaped defects within confined spaces is required.

Мақалада автор автомобиль көлігінің алдында тұрған негізгі мақсаттарға тоқтала келе, одан ғылыми тұрғыда дамуға, материалдық шығындарды, ұйымдастыруға кететін шығындарды оңтайландыруға ерекше көңіл бөлу керектігін ескертеді. Сонымен бірге, автомобильдің пайдалану сенімділігі мен басқарымдылығын жетілдіруге, оның ішінде автокөліктердің маневрлігін арттыруға ерекше көңіл бөлген. Автомобильдің маневрлілігі көлік құралын пайдаланудың ыңғайлылығын және керек кезінде оны басқарудың қарапайымдылығын және тар жол жағдайларында бұрылыстар мен кері бұрылуларды ешбір қиындықсыз еңсеруді қамтамсыз ететіндігін айқындап көрсетіп, оның маңыздылығын ерекше атап көрсеткен. Мақалада автор автокөліктің маневрлігі оның құрылымының ерекшелігіне байлансты екендігі айтылған және оған әсер ететін негізгі факторлар мен геометрикалық көрсеткіштерге тоқталған. Сонымен бірге, автор жартылай және толық тіркемесі бар автопоездарында маневрлік көрсеткіштері олардың қандай геометиялық параметрлерге байланысты болатындығын есепті түрінде келтірген. Осы параметрлердің төмендеуімен тіркемелі автопоездың маневрлік қабілетінің де артатындығы айтылған. Жартылай тіркемелі автопойызында маневрлікке айтарлықтай әсер ететіні көлік пен жартылай тіркеменің ұзындығының қатынасы болып табылады. Доңғалақтың келтірілген тепе-теңдік шартын негізге ала келе, шекті кедергіні жетектегі және жетекші доңғалақпен еңсеруді қамтамасыз ету шарттарын тиісті есептеулер арқылы оңтайлы сипаттаған. Мақала соңында, автомобильдің маневрлігі оның құрылымының ерекшелігіне байланыстылын айта келе, оны арттырудың жолдарын және арықтар мен шұңқырларды еңсеруді жақсарту мүмкіндіктерін де дәйекті түрде сипаттаған.

Zinc and lead are one of the most used metals in the world. The average annual growth rate of the zinc market is about 3.5%. Half of the zinc consumed in the world is used as electroplating, more than 30% is spent on the production of zinc alloys, including for the production of brass and bronze. At present, polymetallic ores are the main raw material for the production of lead and zinc. The production technology includes flotation enrichment of the initial ore raw material with subsequent pyrometallurgical or hydrometallurgical processing of the resulting concentrates. Unfortunately, the reserves of well-enriched sulfide ores are declining, which leads to the need to involve mixed and oxidized ores in the production. Obtaining zinc is also a relatively expensive process, one of the stages of which is the roasting of zinc sulfide concentrates in a fluidized bed furnace using oxygen-enriched air blast. In this regard, technologies aimed at processing hard-to-cut oxidized lead-zinc ores, as well as improving the process of roasting in a fluidized bed, are topical and in demand today. The article presents the technology and method for processing oxidized lead-zinc ore, including high-temperature sulfidizing roasting of oxidized compounds of lead and zinc, the results of roasting carried out in the presence of a high-sulfur sulfidizing agent in the form of pyrite (sulfur content is 45.15%), at molar ratios of metal oxide to pyrite NZnO/NFeS2 and NPbO/NFeS2 equal to 0.1–0.14 for sulfidizing in an air-blown fluidized bed furnace at a flow rate of 10 to 20 l/min, at a temperature of 750–800 °C, with a roasting time of 30–45 minutes. As a result of sulfidizing roasting, the degree of sulfidization reaches 88%, and the subsequent extraction of zinc from the non-magnetic fraction into a froth product in an open flotation cycle is 90% with a content of 23.4% zinc.

Полезная модель относится к области строительства, в частности к производству строительных материалов и может быть использована при изготовлении бетонных и железобетонных изделий, а также для монолитной технологии строительства, возведения гидротехнических конструкций; изготовления широкой номенклатуры сборных железобетонных изделий; усиления конструкций различной ответственности и назначения; производства тонкостенных перекрытий, для которых важен минимальный вес. Повышение прочностных характеристик высокофункционального самоуплотняющегося бетона, осуществляется за счет замещения 20% цементного вяжущего - природной опокой, применения портландцемента ЦЕМ I 42,5 Н в соответствии с ГОСТ 30515-2013, щебня фракции 5-10 в соответствии с ГОСТ 8267-93, песка для строительных работ в соответствии с ГОСТ 8736-2014 с модулем крупности Мкр=2, суперпластификатора на поликарбоксилатной основе MasterGlenium Ace 47, стабилизатора MasterRoc MS 610, активной минеральной добавки- Опоки Шиповского месторождения. Сотношение компонентов представлено в следующем виде, мас. %: портландцемент марки ЦЕМ I-42,5Н 16,30-17,45 крупный заполнитель, щебень фракции 5-10 мм 28,59-29,87 мелкий заполнитель, песок Мкр 2,5-2,8 41,05-42,50 тонкодисперсная обожженная опока 3,97-4,12 поликарбоксилат 0,25-0,26 вода 9,78-10,03 стабилизатор 0,04-0,05 Техническим результатом предлагаемого технического решения является замещение 20-% дорогостоящего портландцементного вяжущего тонкодисперсным наполнителем из природной Опоки, снижение воздухововлечения на 0,1 %, увеличение расплыва конуса на 2 мм, увеличение скорости истечения через V-образную воронку на 1 сек, увеличения предела прочности при сжатии на 10%.

Мақалада электрлі қозғалтқышы бар автомобильді пайдаланудың қыр сыры қарастырылған. Электрокөліктерге дұрыс техникалық қызмет көрсету - көлікті қауіпсіз ұзақ мерзімді пайдаланудың кепілі екендігін ескере келе, электрокөліктерге техникалық қызмет көрсету кезеңділігі, оны көрсету реті мен оларға техникалық қызмет көрсету мерзімдерін көліктердің түрлеріне қарай айқындау және техникалық күтім кезінде қандай тораптарына бірінші кезекте назар аудару керектігі жайлы нақты ұсынытар келтірілген. Мақалада 1-техникалық күтім кезінде және маусымдық күтім кезінде әр торапқа, атап айтқанда, тежеу жүйесінің, салқындату жүйесінің, электр жүйелерінің бөлшектеріне қандай күтімдік жұмыстар жасалатындығы және оның кезеңділігіне дейін жақсы көрсетілген. Аяз бен суық ауа райында батареяның қуатын сақтау қабілетін айтарлықтай нашарлататындығын айта келе, электрокөлікті қыс маусымындағы көліктің қызмет ету мерзімін ұзарту және максималды тиімділігін арттыру мақсатында батареяның әртүрлі жағдайларда (қуаттау, пайдалану, тұраққа қою кезіндегі) оптималды температуралық режимін сақтау, суық ауа райында пайдалану кезінде қай торапқа көбірек көңіл бөлу, қандай ақаулардың болу ықтималдығы және оны болдырмау туралы егжей-тегжейлі баяндалған. Электрокөліктер жаңбырлы, қарлы ауа-райында немесе тұманда да, терең шалшықтар мен су басу аймақтарында ұзақ уақыт бойы пайдалану электрожабдықтың ылғалдан қорғау мүмкіндігінің шектеулілігіне байланысты электр жүйелеріне зақым келу қауіпін ескертеді. Бұл көлік құралының үлкен массасына байланысты жүріс бөлігі мен басқару жүйелерінде туындайтын қиындықтар мен істен шығушылықтар және оны жою жолдары да дәйекті айтылған. Сонымен бірге, соңында мақала бойынша қорытындылар мен авторлардың ұсыныстары да баяндалған.

Полезная модель относится к промышленности строительных материалов, в частности, может быть использовано для производства стеновых блоков для строительства малоэтажных жилых зданий, заполнения наружных стен и возведения внутренних перегородок каркасных зданий, строительства зданий и сооружений сельскохозяйственного назначения. Снижение количества сырьевых компонентов при сохранении прочности изделий осуществляется за счет того, что сырьевая смесь для изготовления мелкозернистого бетона содержит, мас.%: портландцемент ЦЕМ I 32,5 H (М 400) - 21,7-31,8; золу гидроудаления Алматинской ТЭЦ-2 - 40,9-47,8; ускоритель твердения СаСI2 - 0,65-0,95, при водоцементном отношении 0,85-1,4. Для приготовления указанной сырьевой смеси золу при необходимости сушат при температуре 100-110 оС до влажности 5-10 %, затем взвешивают и перемешивают с необходимым количеством цемента в течении 3-5 минут. После этого добавляют воду с растворенным в ней СаСI2 и перемешивают в бетоносмесителе принудительного действия в течение 2-3 минут до получения гомогенной смеси, затем из нее виброуплотнением формуют блоки, плиты и др. изделия. Смесь можно готовить в другой последовательности: цемент смешивается с водой с растворенным в ней необходимым количеством СаСI2 и перемешивают в течении 5 минут, затем добавляется зола и смесь перемешивают в течении 3-5 минут. Готовую золобетонную смесь укладывают в формы и формуют изделия виброуплотнением на виброплошадке. Технический результат заключается в снижении количества сырьевых компонентов при сохранении прочности бетона.

Мақала қатты заттар мен сұйықтықтардан тұратын гидроқосылғыларды айдау үшін қолданылатын жер сорғыларының өнімділігі мен тозуға төзімділігін талдауға арнал- ған. Ол сорғы жүйелеріне қойылатын негізгі техникалық талаптарды, соның ішінде, қо- сылыстардың беріктігі мен тығыздығын, сондай-ақ, қарқынды гидроабр тозу жағдайында бөлшектердің тозуға төзімділігін қамтамасыз ету қажеттілігін қарастырады. Бөлшектер- дің біркелкі тозуына байланысты динамикалық жүктемелер мен теңгерімсіздіктерді туды- ратын жұмыс дөңгелегінің айналу жиілігі сияқты сорғылардың сенімділігіне әсер ететін факторлар егжей-тегжейлі талқыланады. Мақалада олардың беріктігін арттыру үшін арна өлшемдері мен қабырға қалыңдығын ескере отырып, сорғыларды жобалауды оңтайланды- рудың маңыздылығы көрсетілген. Қызмет ету мерзімін ұзарту үшін жуу суын беруді қоса алғанда, тығыздағыш құрылғылардың тығыздағыш беттерінің тозуын азайтуға бағыттал- ған шараларға ерекше назар аударылады. Сондай-ақ, ең көп тозуға ұшыраған бөлшектер топтары ерекшеленеді, бұл қалпына келтіру мен жөндеудің басым бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді. Суреттер сияқты көрнекі материалдар мәтінді толықтырады және тозу процесін жақсы түсінуге ықпал етеді. Мақала агрессивті пайдалану жағдайында өнімді- лікті жақсартуға және сорғылардың қызмет ету мерзімін ұзартуға ұмтылатын инженерлер мен сорғы жүйелеріне қызмет көрсету мамандары үшін құнды ресурс болып табылады.

Бульдозер пышағының қозғалмайтын машинада тереңдету кедергісін зерттеу жұмыс органына оны жерге енгізу процесінде әсер ететін күш факторларын талдауға бағытталған. Қозғалмайтын машинада пышақты тереңдету оның алдыңғы және артқы беттеріне қарсылық көрсететін топырақтың пассивті қайтарылуының жоғарылауымен бірге жүреді. Тереңдету тереңдігінің артуымен бұл қарсылық тереңдеу мөлшеріне пропорционалды түрде өседі, бұл жұмыс органын жерге одан әрі жылжыту үшін көп күш салу қажеттілігіне әкеледі. Қозғалмайтын машинадағы қарсылықтың ерекшелігі-пышақты жерге енгізудің бастапқы кезеңдерінде пышақтың алдыңғы жағындағы пассивті тойтарыс айтарлықтай артып, жұмыс істеуге қажетті күш-жігерді арттырады. Сонымен қатар, пышақтың артқы жағында, тереңдеген сайын, қарсылық та артады. Кесу бұрыштары қарсылықты өзгертуде маңызды рөл атқарады: кесу бұрышы үлкен болған кезде пышақтардағы қарсылық төмендейді, бұл жұмыс механизмдеріне жүктемені азайтады. Зерттеу нәтижелері пышақты қозғалмайтын машинада тиімді тереңдету үшін жоғары кесу бұрыштарын қолдану қажет екенін көрсетеді. Бұл топырақтың пассивті кедергісін азайтады және бульдозердің өнімділігін жақсартады, энергия шығындарын азайтады және процестің тұрақтылығын арттырады.

Современные железобетонные конструкции играют ключевую роль в инфраструктуре, включая мосты, дамбы, высотные здания и промышленные сооружения. Для обеспечения их надежности и долговечности необходимо постоянное наблюдение за состоянием несущих элементов. Традиционные методы мониторинга с использованием механических и электрических датчиков часто не справляются с задачей точного измерения деформаций и напряжений в условиях агрессивных сред и электромагнитных помех. В этом контексте оптоволоконные датчики, основанные на решетках Брэгга (FBG), представляют собой передовую технологию, которая обеспечивает высокую точность измерений, долговечность и устойчивость к внешним воздействиям. Оптоволоконные датчики предназначены для измерения механических деформаций и температурных изменений в железобетонных конструкциях. Они находят широкое применение в следующих сферах: Мостовые сооружения - мониторинг опор и пролётов для предотвращения аварий. Высотные здания - контроль за состоянием несущих конструкций и фундамента. Гидротехнические сооружения - наблюдение за деформацией плотин, шлюзов и дамб. Туннели и подземные сооружения - отслеживание изменений в опорных элементах и грунте. Промышленные объекты - контроль состояния бетонных конструкций на заводах и в энергетических установках. Актуальность и проблемы традиционных систем мониторинга. Железобетонные конструкции подвергаются воздействию различных факторов: динамических нагрузок, перепадов температур, сейсмических колебаний и атмосферных воздействий. Неадекватный контроль за состоянием конструкций может принести к их разрушению, что несет серьёзные риски для безопасности людей и значительные финансовые убытки. Традиционные системы мониторинга имеют ряд недостатков: Ограниченная точность при измерении деформаций. Высокая подверженность электромагнитным помехам. Необходимость частого технического обслуживания и замены датчиков. Невозможность эффективного мониторинга в реальном времени на больших расстояниях. Преимущества оптоволоконных датчиков Оптоволоконные датчики па основе FBG обладают следующими преимуществами: Высокая чувствительность и точность - измерение минимальных деформаций с погрешностью менее 0,1%. Долговечность - устойчивость к коррозии, экстремальным температурам и механическим повреждениям. Энергоэффективность - низкое энергопотребление и длительный срок службы. Удалённый мониторинг - возможность отслеживания изменений на больших расстояниях без необходимости физического доступа. Устойчивость к внешним воздействиям - нечувствительность к электромагнитным помехам и агрессивным химическим средам. Принцип работы системы мониторинга Система мониторинга, основанная на оптоволоконных датчиках, включает: FBG-датчики деформации, встроенные в ключевые элементы железобетонной конструкции. Оптический рефлектометр (OTDR), который фиксирует изменения длины волны отраженного света при деформациях. Осциллограф для визуализации и регистрации данных о напряжениях и деформациях.