N,N-diallyl-N,N-dimethylammonium chloride (DADMAC) and vinyl ether of monoethanolamine (VEMEA) copolymer P(DADMAC-VEMEA) were synthesized using radical polymerization in water media using ammonium persulfate as an initiator. The synthesis of this copolymer was investigated over a wide composition range at low conversion levels. The viscosity of the copolymers was measured in aqueous 1 M NaCl. Flocculating action and antimicrobial activities of the copolymers P(DADMAC-VEMEA) against microbacteria and sulfate-reducing bacteria (SRB) were studied. Synthesized copolymers had flocculating effects and can be used to purify wastewater from particles of bentonite clays. Also, the copolymer with a molar composition [DADMAC]: [VEMEA] = (80÷20):(20÷80) retarded the population of both bacteria, Gram-positive (Staphylococcus aureus) and Gram-negative (Escherichia coli) in the diffusion zone. Furthermore, the copolymer with a molar composition [DADMAC]:[VEMEA] = (90÷10):(20÷80) had bactericidal properties against SRB. Minimum inhibitory concentration (MIC) of the copolymer varied from 0.01% to 0.1% depending on the molar composition of the copolymer. © 2019 AOCS

The purpose of the work was to conduct biotesting for the presence of antibiotics in several lakes of the Akmola region, located in the zone of possible ingress of antimicrobial drugs into them. The adopted research method was the modified disk diffusion method, employed to determine the microorganisms’ sensitivity to the used antibiotics. As a result of the study, sensitivity to antibiotics remained in the main control lakes. The antibiotics that have not been found to be resistant to microorganisms in lakes included: enronite, furagin, cefuroxime, cefoperazone, and amikacin. The most common resistance of microorganisms 90–100% was in such antibiotics as benzylpenicillin, kanamycin, streptomycin, tylosin, trimethoprim/sulfamethoxazole, metronidazole, amikacin, and spectinomycin. © (2024), (Polish Society of Ecological Engineering (PTIE)). All Rights Reserved.

Bentonite is a type of montmorillonite caly that used in many places in the industry. It has been widely used for drilling fluid for many decades. Reducing the friction and lubricating the drilling the bentonite fluid has to be smooth and viscos. In this work, the structure-formation of bentonite clay suspensions in the presence of the 2-acrylamido-2-methylpropanesulfonic acid – allylamine (AMPS-AA) copolymer was studied. The static shear stress (SSS) of the bentonite suspension was investigated at different polymer concentration and monomer molar ratio. The antimicrobial activity of the copolymer AMPS-AA against sulfate-reducing bacteria (SRB) with different molar composition was studied. Based on the research results AMPS-AA copolymer was suggested to be a structuring and antibacterial agent for bentonite clay. © 2022

Heat generation during gas hydrate formation is an important problem because it reduces the amount of water and gas that become gas hydrates. In this research work, we present a new design of an impeller to be used for hydrate formation and to overcome this concern by following the hydrodynamic literature. CH4 hydrate formation experiments were performed in a 5.7 L continuously stirred tank reactor using a butterfly turbine (BT) impeller with no baffle (NB), full baffle (FB), half baffle (HB), and surface baffle (SB) under mixed flow conditions. Four experiments were conducted separately using single and dual impellers. In addition to the estimated induction time, the rate of hydrate formation, hydrate productivity and hydrate formation rate, constant for a maximum of 3 h, were calculated. The induction time was less for both single and dual-impeller experiments that used full baffle for less than 3 min and more than 1 h for all other experiments. In an experiment with a single impeller, a surface baffle yielded higher hydrate growth with a value of 42 × 10−8 mol/s, while in an experiment with dual impellers, a half baffle generated higher hydrate growth with a value of 28.8 × 10−8 mol/s. Both single and dual impellers achieved the highest values for the hydrate formation rates that were constant in the full-baffle experiments. © 2022 by the authors. Licensee MDPI, Basel, Switzerland.

In this study, 2-acrylamido-2-methyl-1-propane sulfonic acid (AMPS) and allylamine (AA) were copolymerized in an aqueous solution via free radical polymerization using ammonium persulfate as the initiator. The chemical structure and compositions of the copolymers were confirmed by elemental analysis, Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR) and nuclear magnetic resonance spectroscopy (NMR). Monomer reactivity ratios were determined by Fineman-Ross (rAMPS = 0.91 ± 0,01 and rAA = 0.40 ± 0.02), Kelen-Tudos (rAMPS = 1.10 ± 0.02 and rAA = 0.45 ± 0.01) and inverted Fineman-Ross (rAMPS = 0.85 ± 0.01 and rAA = 0.31 ± 0.03) methods. AMPS was found to be more reactive than AA and copolymers had a random composition. The flocculation performance of the copolymer was evaluated in Fe(OH)3 hydrosol. When the concentration of the copolymer in the hydrosol was more than 15 mg/L, the concentration of Fe3+ ions decreased up to 15 times due to flocculation of hydrosol particles. Effect of the concentration of AMPS-AA copolymer on the electropotential (zeta) and particle size of the hydrosol Fe(OH)3 were also studied systematically. It was determined that the zeta potential of the particles decreased from + 58 to + 20 mV and the average particle size of the hydrosol increased approximately 30 times when copolymer concentration in the hydrosol reached to 20 mg/L. © 2021, The Author(s), under exclusive licence to Springer-Verlag GmbH Germany, part of Springer Nature.

The copolymer of N,N-diallyl-N,N-dimethylammonium chloride and N-[3-(Dimethylamino)propyl]methacrylamide (DADMAC–DMAPMA) was synthesized by radical polymerization reaction in an aqueous solution in the presence of the initiator ammonium persulfate (NH4)2S2O8. The molar compositions of the synthesized copolymers were determined using FTIR and 1H NMR-spectroscopy, elemental analysis, and conductometric titration. It was found that in the radical copolymerization reaction, the DMAPMA monomer was more active than the DADMAC monomer; for this reason, the resulting copolymers were always enriched in the DMAPMA monomers. The study of the influence of the DADMAC–DMAPMA copolymer on structure-formation in the bentonite suspension showed that this copolymer significantly increased the static shear stress (SSS) of the system. In this case, the structure-forming properties of the copolymer depended on the pH of the medium. The lower the pH level, the better the structure-formation was in the suspension in the presence of the copolymer. The study of antibacterial activity showed that the DADMAC–DMAPMA copolymer had a biocidal effect against sulfate-reducing bacteria (CRB) at a concentration of not less than 0.05 wt.% and can be used to inhibit the growth of this bacteria. © 2023 by the authors.

In this work, a copolymer of N,N-dimethylacrylamide (DMAA) and [(3-methacryloyl-amino)propyl]trimethylammonium chloride (TMAPMACh) with different molar compositions was synthesized by the free radical copolymerization in an aqueous medium in the presence of ammonium persulfate (NH4)2S2O8) as an initiator. The functional and molar composition of the synthesized copolymers was determined by conductometric titration, Fourier transform infrared (FTIR) and nuclear magnetic resonance (NMR) spectroscopy. Reactivity coefficients of the monomers were determined using Mayo-Lewis (rTMAPMACh = 1.25 ± 0.02 and rDMAA = 2.00 ± 0.02) and Fineman-Ross (rTMAPMACh = 1.16 ± 0.02 and rDMAA = 2.25 ± 0.02) methods. The influence of the concentration of monomers [M] and initiator [I] on the rate of copolymerization reaction (RC) at 333 K and equimolar ratios of monomers in the initial mixture was investigated. The kinetic equation of the copolymerization reaction of DMAA with TMAPMACh was derived: RС = k×[M]2.70×[I]1.24. The average rate constant of the copolymerization reaction at this temperature was equal to k = 9.72 L2.94 ×mol-2.94×s-1. It was also found that the copolymers DMAA-TMAPMACh have a biocidal effect against thionic bacteria Thiobacillus ferrooxidans (TB) at a minimum concentration of 1.0 wt. %. Although they do not exhibit bactericidal effects against sulfate-reducing bacteria (SRB) bacteria, they do delay their growth at a concentration of 0.2/1.0 wt. %. © Engineered Science Publisher LLC 2024.

In this work, a copolymer of [(3-methacryloylamino)propyl]trimethylammonium chloride (TMAPMACh) and itaconic acid (IA) with different molar composition was synthesized by the method of free radical copolymerization in an aqueous medium in the presence of an initiator (ammonium persulfate, (NH4)2S2O8). The functional and molar composition of the synthesized copolymers was determined by the methods of elemental analysis, conductometric titration, Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR) and nuclear magnetic resonance spectroscopy (NMR). Coefficients of monomer reactivity were determined using Mayo-Lewis (rTMAPMACh=0.50±0.02 and rIA=1.50±0.02) and Fineman-Ross (rTMAPMACh=0.44±0.02 and rIA=1.51±0.02) methods. It is established that in the radical copolymerization reaction, monomer IA is more reactive than monomer TMAPMACh, and copolymers with a more statistically uniform distribution of monomer units along the macromolecule chain are formed. The influence of the concentration of monomers [M] and initiator [I] on the rate of copolymerization reaction (Rc) at 343 K and equimolar ratios of monomers in the initial mixture was investigated. The kinetic equation of copolymerization reaction in a mixture of TMAPMACh with IA was obtained: RС =k×[M]1.66×[I]0.35. The average rate constant of the copolymerization reaction for this temperature was k=0,049×L0.92 ×mol-0.92×s-1. The results of the copolymerization reaction kinetics make it possible to regulate the process of copolymer formation and thereby obtain a polymer surfactant with the required physicochemical properties. The TMAPMACh-IA copolymer has a biocidal effect against sulfate-reducing bacteria (SRB), and therefore can be used to suppress the growth of this bacteria. © Engineered Science Publisher LLC 2024.

Қазақ ым тілі (ҚЫТ) есту және сөйлеу қабілеті бұзылған адамдар үшін негізгі қарым-қатынас құралы болып табылады. Бұл зерттеу ҚЫТ-нің синтаксистік құрылымын талдауға және қазақ тілінің ауызекі тілі ерекшеліктерінен айырмашылықтарын анықтауға бағытталған. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі мәтіндерді ҚЫТ глоссқа айналдыру үшін арнайы лингвистикалық талдаушы жасалды, бұл параллель корпус құруға мүмкіндік берді. ҚЫТ-нің зерттелуі тек ғылыми маңыздылыққа ғана емес, сонымен қатар инклюзивті қоғам құруға қажетті құралдар жасауға ықпал етеді. Зерттеуде параллель корпусты қолдана отырып, Transformer моделі негізінде машиналық аударма жүйесі оқытылды. Нәтижесінде аударманың жоғары дәлдігіне қол жеткізілді, бұл коммуникация қолжетімділігін арттырудың әлеуетін көрсетті. Бұл тәсіл қазақ ым тілін автоматтандырылған түрде өңдеуде маңызды қадам болып табылады. Мұндай технологиялар ерекше қажеттіліктері бар адамдардың білім алу және әлеуметтік интеграция үдерістерін жақсартуға бағытталған. ҚЫТ синтаксисін талдау үшін Python 3.10, Stanza, PyTorch, NumPy және Pandas кітапханалары қолданылды. 500-ден астам сөйлемдер зерттеліп, сөз тәртібінің икемділігі мен визуалды-кеңістіктік құрылымының ерекшеліктері анықталды. 500-ден астам сөйлемдер бойынша талдау жүргізіліп, негізгі назар қайтымды, қайтымсыз, мекенді, жанды, жансыз, күрделі және күрделі емес сөйлемдер бойынша жүргізілген талдау қазақ ым тілінің грамматикалық құрылымын сипаттауға мүмкіндік берді. Зерттеудің нәтижелері тілдің синтаксистік заңдылықтарын анықтауға ғана емес, сонымен қатар жаңа аударма модельдерін әзірлеуге де негіз болады. Зерттеу барысында аннотацияланған деректердің шектеулі болуы сияқты негізгі қиындықтар анықталды. Болашақта бейне деректерді біріктіру және бағалау көрсеткіштерін кеңейту бағытында жұмыс істеу жоспарлануда. Ұсынылған әдістер инклюзивті ақпараттық технологияларды дамытуға және ерекше қажеттіліктері бар адамдармен қарым-қатынасты жақсартуға негіз болады. Бұл жұмыс технологиялардың инклюзивті әлеуетін кеңейтуде және жаңа ғылыми зерттеулерге жол ашуда маңызды рөл атқарады

Бұл мақалада MediaPipe платформасын қолдана отырып, қазақ ым тілін тану жүйесін әзірлеу процесі қарастырылған. Платформа ым тілі қимылдарын нақты уақытта дәл анықтауға мүмкіндік береді. Негізгі назар ым қимылдарын тану модельдерін құруға, нейрондық желілерді оқытуға және MediaPipe платформасымен интеграциялауға бөлінген. Маңызды аспектілердің бірі – нейрондық желілердің архитектурасын пайдалану арқылы қимылдарды өңдеудің жоғары дәлдігі мен жылдамдығына қол жеткізу. Жүйе аннотацияланған қимылдардан алынған үлкен деректер жиынтығы негізінде оқытылған, бұл танудың сапасын айтарлықтай жақсартты. Қазақ ым тілі қимылдарын тану үшін LSTM нейрондық желісі қолданылды, себебі ол уақыттық қатарлар мен деректердің реттіліктерімен тиімді жұмыс істейді. Модель қазақ ым тілінің 30 қимылына оқытылып, ым қимылдарын нақты уақытта мәтінге айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл әдіс есту және сөйлеу қабілеті шектеулі адамдармен қарым-қатынасты жеңілдетіп, инклюзивтілікті арттыруға ықпал етеді. Сонымен қатар, пайдаланушымен өзара әрекеттесу үшін нейрондық желіні ым тілі қимылдарын тануға арналған қосымшалармен оңай интеграциялауға мүмкіндік беретін ыңғайлы веб-интерфейс жасалды. Жұмыстың негізгі аспектілерінің бірі – тану дәлдігін жақсарту мақсатында деректерді аннотациялау және өңдеу әдістерін жетілдіру. Жүйені болашақта дамыту ым тілі қимылдарының дерекқорын кеңейту мен веб-қосымшалармен интеграциялауды көздейді. Бұл есту және сөйлеу қабілеті шектеулі адамдар үшін әлеуметтік қамтуды жақсартып, кең ауқымды және қолжетімді платформаны құруға мүмкіндік береді.