Мақалада ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының дірілдік параметрлерін талдау негізінде жабдықтың техникалық күйін бағалау нәтижелері қарастырылған. Осы зерттеу шеңберінде ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының діріл параметрлері бойынша диагностикалық ақпаратты іріктеу пайдаланылды. Өндірістік жағдайда ортадан тепкіш сорғыларға дірілдік диагностика жүргізу әдістемесі сипатталған. Сорғы агрегаттарының техникалық күйін зерттеу үшін электрқозғалтқышының мойынтіректері мен сорғы дөңгелегінің жетек біліктері таңдалған. Сонымен қатар диагностика жүргізуге арналған анализаторды пайдалану, діріл датчиктерін орналастыру реті баяндалған. Діріл анализаторының көмегімен айналмалы машиналар мен механикалық құрылымдардың діріл параметрлерін олардың техникалық күйін диагностикалау мақсатында талдау функцияларын орындайды. Жұмыс істеп тұрған ортадан тепкіш сорғылардың мойынтірек тораптарының діріл жылдамдығының спектрлері анализатордың көмегімен тіркеліп діріл сигналдарын өңдеу үшін сигналдың жиілік құрамын анықтауға мүмкіндік беретін тікелей спектр (автоспектр) және діріл сигналының конверттік спектрі әдістері қолданылды. Автоспектр графиктеріндегі діріл сигналының гармоникалық компоненттері ақаулардың болуын көрсетеді және сорғы жабдықтарын жүйелі бақылауды қажет етеді. Жүргізілген зерттеулер ортадан тепкіш сорғы агрегаттарының техникалық күйін бағалау мен болжаудың бірыңғай диагностикалық критерийін құруды қамтамасыз ететін діріл параметрлері бойынша бағалаудың негізгі диагностикалық белгілерін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

Бұл мақалада мұнай өнімдерін айдау үшін қолданылатын КМ типті орталықтан тепкіш сорғы агрегаттарының мысалында оның сенімділігін есептеу әдістемесін жетілдіру арқылы сорғы агрегаттарын пайдалану тиімділігін арттыру мәселелері қарастырылады. Ұсынылған мониторинг жүйесі діріл, температура және қысым датчиктері қосылған өлшеу арналарының жеткілікті саны арқылы бақыланатын орталықтан тепкіш сорғы қондырғылары туралы деректерді алуға мүмкіндік береді. Бақыланатын параметрлерді визуализациялауға болады, яғни. өзгерістерді графикалық түрде әр түрлі уақыт аралықтарында ұсынуға болады. Ұсынылған мониторинг жүйесі датчиктердің көрсеткіштері бойынша орталықтан тепкіш сорғы қондырғысының ақаулығын жою бойынша ұсыныстар береді.

Күрделі құрамды жатқан қалдықтарды байыту мәселесі қарастырылған. Көміртекті заттың зиянды әсерін азайту және бағалы компонент шығын дарын азайту үшін өнеркәсіпте әртүрлі әдістер мен технологиялық тәсілдер қолданылады. Әмбебап әдістің бірі сульфидті флотация кезінде көміртекті заттың селективті депрессорын пайдалану болып табылады. Онда пайдалы компонент концентратқа максималды түрде бөлініп, көміртекті байыту қалдықтарында қалдырады. Зертханалық тәжірибе құрамында мыс мөлшері 0,19% және көміртегі 1,87%, тотыққан мыс минералдарының салыстырмалы мөлшері 44,94% болатын жатқан қалдықтардың сынамасымен жүргізілді. Зертханалық эксперимент арқылы Р-2 көміртекті реагент-депрессорын пайдаланған кезде аралық өнімге көміртегінің алынуы 25,94%-дан 7,26%-ға дейін төмендейтіні анықталды.

В связи с истощением природных ресурсов, загрязнением окружающей среды отходами и площадью складирование хвостов в отвалы актуальной задачей на сегодняшний день является переработка техногенного минерального сырья. Техногенное минеральное сырьё обладает высокой экономической ценностью и является одним из важнейших резервов увеличения ресурсов без значительных капиталовложений на разработку месторождений. Исходная проба лежалых хвостов предоставлена первичными рудными минералами и продуктами металлургического передела. Изучение вещественного состава пробы определялся масс спектральным анализом с индуктивно связанной плазмой (ICP-MS), фазовый анализ меди определялся согласно ГОСТ 332072014. Изучение минерального состава проводилось в отраженном свете в полированных аншлифах с применением микроскопа OLYMPUS BX 53, видеокамеры SIMAGIS XS-3CU и программного обеспечения для анализа изображений Минерал С7 компании SIAMS. В статье предоставлены результаты исследования по разработке селективных режимов обогащения лежалых хвостов с применением комбинации бутилового ксантогената калия и дополнительного собирателя. Лабораторные исследования показали, что при использовании комбинации бутилового ксантогената калия и реагента на основе монотиофосфата достигается наибольшая эффективность обогащения меди и серебра в суммарный концентрат флотации.

The mining industry is the most important industry in our country, given the abundance of minerals. Most of the most important minerals are found in rocks, often deeply located, which complicates the extraction process. Modern air compressors used in the mining industry must have a high margin of safety when operating in diffi cult conditions: these are uneven terrain, high temperature diff erences, and work underground. This study investigated the technological scheme of the gas pumping process, calculated the compressor, and created a model of the system using MATLAB. The dependence of the compressor outlet pressure on the rotor speed of the motor was identifi ed

In this article, the analysis of safety, reliability and efficiency indicators of compressor units according to operating data was carried out. The disadvantages of a commercial nature are revealed, for example, the degree of compressor loading depending on the location of the CNG station, hindering business development. Then the analysis of technical characteristics is carried out, the task is formulated and the most acceptable way of its organizational and technical solution is found. Kazahstan buys compressors for natural gas compression abroad, so, among other things, we are talking about replacing imported products. Foreign CNG compressors with separate drive and protective seals are fundamentally heavy, and have a number of disadvantages that have been identified through long-term operation. The imperfection of compressors associated with safe operation conditions is the main deterrent to the widespread use of natural gas from CNG stations in the city. In our case, the wide commercial introduction of natural gas is hampered by the large areas required for CNG stations based on a compressor with a separate drive.

This article presents the results of the development and methodology for the selection of rational compositions of polymer and fiber concrete, providing physical and mechanical characteristics of new structural materials for the engineering industry. The novelty of these studies is the proof of the technical feasibility and economic feasibility of obtaining a new composite material that can be used in mechanical engineering in the manufacture of equipment for the mining and metallurgical complex. At the moment, composite materials such as polymer and fiber concrete are widely used in various industries. Studies have revealed that it is rational to use a filler with intermittent granulometry consisting of three fractions. At the same time, smaller fractions fill voids in larger fractions, which increases the density of polymer concrete and its strength. The influence of the main factors on the characteristics of polymer concretes is investigated: the rotation frequency of the mixer working body, the mixing time of the components and the temperature of the resin ED. The technology of mixing the components in two stages has been developed, which ensures the production of a homogeneous mixture and an isotropic material after curing. The conducted studies have confirmed that the use of these materials НАУКА И ТЕХНИКА КАЗАХСТАНА. ISSN 2788-8770. № 2, 2024 73 for body parts in mechanical engineering is not inferior in technical characteristics to traditional materials such as cast iron and aluminum alloys. The equipment used in mining enterprises and metallurgical plants is subjected to severe operating conditions, such as exposure to aggressive media, high dust content, sudden temperature changes, transportation of abrasive liquids, etc. In this regard, in the production of machine bodies and mechanisms, it is necessary to increase their thickness, which leads to excessive metal consumption, difficulties in maintenance and an increase in cost. Replacing traditional metals with composite materials with improved characteristics seems appropriate.

В статье представлены результаты исследования процессов цифровизации в сфере транспортных услуг с акцентом на оценку уровня цифровой зрелости транспортно-логистических компаний Казахстана. Проведен систематический обзор литературы по данным базы Scopus, Web of Science и Science Direct, позволивший определить основные направления исследования в области логистики 4.0 и цифровой трансформации. На основе эмпирических данных, собранных методом анкетирования, выполнен анализ факторов, влияющих на цифровизацию транспортных компаний, включая размер предприятия, наличие цифровых технологий, барьеры внедрения, образовательные программы и цифровые компетенции сотрудников. Для выявления взаимосвязей между показателями использован корреляционный анализ, который позволил определить положительные и отрицательные зависимости различной силы. Результаты показали, что уровень цифровой зрелости формируется в результате комплексного взаимодействия технологических, организационных и человеческих факторов, а не зависит напрямую от масштабов компании. Цифровая трансформация в транспортно- логистической отрасли сопряжена с ростом сложности процессов и требует поддержки кадрового потенциала. Научная новизна исследования заключается в выявлении ключевых корреляционных связей между барьерами цифровизации, компетенциями персонала и степенью внедрения технологий, что позволяет формировать практические рекомендации по развитию цифровой трансформации транспортно-логистической сферы Казахстана.

Проблемы, с которым приходится сталкиваться горнодобывающей промышленности для достижения утилизации отвальных хвостов в соответствии с принципами экономики замкнутого цикла, включает в себя улучшение довольно ограниченных знаний о минералогии, концентрации примесей и объёмхвостов в хвостохранилищах. Также необходимо разработка технологий, чтобы сделать процесс экономически целесообразным. Для улучшения показателей операции измельчения и оказать существенное влияние на обогащение ценных компонентов было изучена влияния ультратонкого измельчения на степень раскрываемости медных минералов отвальных хвостов. Наоснованииоптико-минералогическихисследованийустановлено,чтоабсолютнораскрытыезер на халькопирита составляют не более 35 % от общего количества зерен, их размер в основном (на 60 %отн.) в пределах класса 10-45 мкм. Анализ ситовых характеристик хвостов после ультратонкого измельчения показывает, что наибольшая концентрация меди приходится на самый тонкий класс-0,006+0 мм, что свидетельствует о высоком раскрытии медных минералов за счет ультратонкого измельчения. Флотационные тесты по определению влияния степени ультратонкого измельчения показала, что с увеличением тонины помола по классу крупности– 0,045 + 0 мм до 86 % повышается извлечения меди с 66,49 до 73,52 %; золота 71,07 до 77,78 %; серебро 70,29 до 76,71 %.

Отвальные медные хвосты хвостохранилищ Жезказганской обогатительной фабрики являются труднообогатимыми. Трудности в обогащении данных хвостов связаны с особенностями их вещественного состава: тонкая зернистость и эмульсионная вкрапленность рудных минералов друг в друге, наличие большого количества флотационно-активной пустой породы, высокое содержание тонкодисперсной и субмикроскопической меди в отвальных хвостах. Для снижения флотационной активности пустой породы было принято решение включить в цикл обогащения пропарку для удаления избыточной концентрации реагента-собирателя с поверхности отвальных хвостов. Увеличение температуры пульпы в цикле основной медной флотации до 40 ℃ позволяет увеличить массовую долю меди в медном концентрате с 0,65% до 1,23%, при этом повышается извлечение меди и серебра в медном концентрате на 43,25% и 51,25%.