Аннотация. В статье представлены результаты исследования литиевой минерализации в солончаках Чу-Сарысуйской депрессии. В статье описана методика проводимых исследований, которая основана на выделении территорий распространения солончаков с помощью визуального дешифрирования материалов ДЗЗ (дистанционное зондирование земли), полевых работах и лабораторно-аналитических исследованиях. Дается информация о результатах аналитических исследований, проведенных с использованием спектроскопии и рентгеновской дифракции проб рапы, отобранных в полевой сезон 2022 года. Полученные результаты показали повышенное содержание лития в пробах, что имеет важное значение для разворота поисково-оценочных работ с целью выявления в стране нового геолого-промышленного типа (ГПТ) литиевого сырья, являющегося на современном этапе очень востребованным в производстве батарей для мобильных устройств и электромобилей. Это исследование является первым шагом в оценке ресурсного потенциала Чу-Сарысуйской депрессии и открывает новые перспективы для дальнейшего изучения этой проблемы в эпиплатформенных областях Казахстана, в частности на территории впадины Чу-Сарысу. Ключевые слова: литиеносность, гидроминеральное сырье, рапа, солончаки, низовья бессточных рек
Комплексные геолого-геофизические исследования позволили систематизировать все имеющиеся разрозненные данные о продуктивности слагающих разрез отложений месторождения С.Нуржанов (Прорва Ц-В) и выстроить единую геологическую модель продуктивных горизонтов, принципиально отличающуюся от ранее использованных при подсчетах запасов. Перспективы наращивания добычи нефти на месторождении С.Нуржанов связываются с триасовой и юрской продуктивными толщами.
Основные выводы о структурно-тектоническом строении Прорвинской группы месторождений Прикаспийского нефтегазоносного бассейна базируются на данных 2D и 3D сейсморазведки, выполненные в разные годы. Переинтерпретация 2D сейсмических данных позволила проследить структуроформирующие тектонические нарушения, наличие которых прогнозировалось ранее на стадии поисково-разведочных работ. Результаты обработки данных трехмерной сейсморазведки значительно детализирует геологическое строение слагающих разрез комплексов и продуктивных горизонтов, а интерпретация по вариативно-когерентным данным выявила дополнительные разломы с существенным сбросом и серию оперяющих малоамплитудных нарушений более высокого порядка.
Abstract. Establishment of geophysical criteria for forecasting promising areas for rare metal manifestations within the Akmay-Katpar ore zone. To achieve this goal, the mineralogical composition of the ore-containing medium of the Akmaya deposit was studied, and their changes due to the functioning of hydrothermal solutions, leading to changes in the petro physical characteristics of the ore deposition medium. At the same time, three-dimensional models of the deposit built in the MicroMine program were used and analyzed, as well as geophysical cartographic and geological materials for this deposit. We considered the mineralogical composition of hydrothermally altered and unchanged rocks of the deposit in question (hornfels, skarns), as well as their density and magnetic properties. The mineralogical composition and their petrophysical characteristics formed the basis for the analysis of geophysical anomalies associated with hydrothermally altered rocks of the Akmaya deposit. The results obtained allowed: 1) explain the nature of the geophysical anomalies created by zones of hydrothermally altered rocks based on the analysis of their mineralogical composition with petrophysical 129 ISSN 2224-5278 1. 2024 characteristics; 2) outline the ore stock and the area of distribution of the main orebearing veins and veins based on the analysis of magnetic exploration data. The practical significance lies in the use of geophysical criteria for predicting the areas of hydrothermally altered cities as a prospecting sign of the discovery of ore deposits.
Purpose. To identify prospective areas within the Northern Katpar deposit based on the interpretation of borehole geophysical survey results and the analysis of spatial geological models. Methods. The set of borehole geophysical methods included gamma-ray logging (GR), inclinometry (IN), X-ray radiometric logging (XRL), thermometry, caliper logging, and resistivity logging (RES). In addition, spatial modeling methods were applied using Micromine software to construct 3D and 2D models of ore bodies. Findings. The analysis confirmed previously identified ore bodies and intersections based on the 2018 drilling data, with some clarifications. For the first time, a new ore intersection has been discovered within the loose sediments of the weathering crust between 42 and 47 profiles, not reflected in earlier geological cross-sections. Additional prospective zones with tungsten trioxide (WO3) content ranging from 0.2 to 0.5% were also identified. Originality. For the first time, the potential existence of ore bodies in the upper part of the section within the weathering crust has been substantiated through the integrated interpretation of geophysical data and block modeling that opens new opportunities for forecasting and resource assessment of the deposit. Practical implications. The proposed methodology for interpreting borehole geophysical data in combination with 3D modeling can be applied in prospecting and resource assessment of other tungsten-bearing deposits.
Аннотация. Мақала Қазақстанның уран провинциялары мен кенорындарындағы геологиялық және тау-кен-геологиялық жұмыстардың барлық кезеңдерінде ақпаратты геофизикалық технологияларды таңдау және пайдаланудың ғылыми-әдістемелік (физикалық-геологиялық) проблемаларын шешуге арналған. Уран кенорындары ұңғымаларында геофизикалық 212N E W S of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan (қашықтық) әдістерді қолдану қажеттілігі уранның радиоактивті табиғатымен ғана негізделмейді. Маңызды өндірістік фактор – жерасты ұңғымалық сілтісіздендіру (ЖҰС) әдісін қолдана отырып, уран кенорындарын игеру мен өндірудің қауіпсіз және озық технологиясының қолданылуы. Проблеманы шешудің физикалық-геологиялық негіздері кенорындардағы геологиялық қималарды құрайтын таужыныстар мен кендердің неғұрлым көп физикалық қасиеттері мәндерін жүйелеу болып табылады. Ұңғыманың геофизикалық өрістерінің және таужыныстардың физикалық қасиеттерінің жиынтық мәндерін (мәндерінің өзгеру диапазонын) есептеуде статистикалық әдістер мен әдістемелелер қолданылды. Есептеулер үшін геологиялық қорлардың фактілік деректері және Шу-Сарысу уран провинциясы бойынша ғылыми басылымдардың мәліметтері пайдаланылды. Мақаланы жазуда авторлардың басқа кенорындардағы және басқа геологиялық мәселелерді шешудегі тәжірибесі де пайдаланылды. Алынған көппараметрлі петрофизикалық модельдік көрсеткіштер уран кенорындары бойынша өткізбейтін (сазды) және өткізетін (кенді және кенсіз құмдар) таужыныстарды дәл ажыратуға мүмкіндік беретін зерттеулер қажеттігін көрсетті. Оларға таужыныстарда сейсмикалық толқындардың тарау жылдамдықтары, таужыныстардың электрлік қасиеттері, тығыздықтары жатады. Осы физикалық қасиеттерді тақырыптық және неғұрлым нақты деңгейде зерттеулер геофизикалық әдістердің мәліметтілік деңгейін көтеруге және олардың салада шеше алатын мәселелерінің ауқымын кеңейтуге мүмкіндік береді. Уран кенорындарын барлау мен игеруде геофизикалық технологиялардың мүмкіндіктерін кеңейту және енгізу персоналдың еңбек қауіпсіздігінің деңгейін көтереді және жалпы саланың экономикалық тиімділігін арттырады. Түйін сөздер: Шу-Сарысу провинциясы, уран кенорындары, таужы- ныстардың физикалық өрістері мен қасиеттері, мәліметтерді статистикалық өңдеу, геофизикалық технологиялар
В статье рассмотрена задача повышения информативности электрических методов каротажа при оценке фильтрационных свойств урановмещающих песков пластово-инфильтрационных месторождений. На основе статистической обработки данных кажущегося сопротивления, индукционного каротажа, керновых материалов и результатов опытных гидрогеологических откачек были установлены аналитические зависимости между электрическими параметрами пород, медианным диаметром зерен D50 и коэффициентом фильтрации Кф. Показано, что использование данных индукционного каротажа обеспечивает более высокую точность оценки фильтрационных свойств по сравнению с традиционным методом кажущегося сопротивления.
В данной работе поддержание необходимой плотности бурового раствора с использованием утяжелителей, таких как сульфат бария (BaSO4), рассматривается как ключевой фактор обеспечения устойчивости ствола скважины и предотвращения осложнений при бурении. Однако внедрение барита в состав бурового раствора может вызывать загрязнение продуктивных пластов, снижая их проницаемость и продуктивность. Проникновение твердых частиц барита в поровое пространство приводит к закупорке пор и фильтрационных каналов, что зачастую становится необратимым без применения специализированных методов очистки. Для снижения риска загрязнения необходимо оптимизировать состав бурового раствора и контролировать параметры бурения. Применение ингибиторов кристаллизации, стабилизаторов и полимерных добавок способствует снижению оседаемости барита и уменьшает его адгезию к стенкам пор. Это позволяет существенно снизить вероятность повреждения продуктивных интервалов. При уже произошедшем загрязнении используются восстановительные технологии. Механическая очистка, включая промывку скважины под давлением, может быть эффективной при поверхностном засорении, однако ограниченно действенна при глубоком проникновении частиц. Более перспективным направлением является использование хелатирующих агентов, способных связывать ионы бария и разрушать баритовые отложения. Эффективность таких реагентов зависит от физических и химических характеристик коллектора. Альтернативой выступают специализированные растворители, селективно растворяющие барит в поровом пространстве. Их применение требует инженерного обоснования и лабораторной верификации.Комплексный подход, включающий корректировку состава раствора, контроль технологических параметров и своевременное применение химических реагентов, способствует сохранению продуктивности пластов и снижению эксплуатационных затрат при бурении скважин.