The following article studies research on cognitive technologies and their application in the transportation of mining waste. Special attention is paid to the development and implementation of intelligent systems which are able to automate the processes of monitoring, analysis and waste recycling. There were discussed the examples of using machine learning and artificial intelligence to improve the efficiency of waste management, minimize their negative impact on the environment and improve the economic indexes of companies. Cognitive technologies allow transport companies to expand their functions in summarizing and processing huge volumes of structured and unstructured data, use machine learning tools for data analysis, execute queries and get the most accurate answers, at the same time ensuring the safety of cargo. In order to increase the effectiveness and speed of transportation, customer service at all stages and at the same time reduce the effect of the “human factor”, it is necessary to develop an offer that will be most optimal for everyone.

The oil and gas production complex plays a leading role in the economy of the Republic of Kazakhstan, the development of which is associated with the exploration, development and exploitation of not only new, but also mature oil and gas fields. In recent years, the country's large and well-known oil and gas fields have entered the last stage of development, which is accompanied by water cut, deterioration of collector properties and reduction of production rates. One such field is Uzen. Under these conditions it is advisable to create a unified system for interpretation of well logging data, which is based on a reliable petrophysical model of the field. The purpose of the research shown in this article is to test the developed methodology for the integrated interpretation of logging data for complex reservoir strata in the Uzen field. Complex reservoirs are defined as those with a layered texture, irregular lithology and a complex void space structure. This approach makes it possible to develop cost-effective strategies to maximise field returns while minimising production and economic risks. This paper focuses on the results of testing a new methodology for interpreting logging data in order to produce the most reliable estimation parameters

Логистики сбора, переработки и транспортировки вторичного сырья горнодобывающей и перерабатывающей промышленности с последующим использованием в качестве строительных материалов актуальна потребностью в защите окружающей среды, возможностью получения экономической выгоды от коммерческой реализации и их использования. В статье рассмотрены исследования по транспортировке отходов, места расположения горно-металлургических комплексов, методы комбинаторной оптимизации, составлен оптимальный маршрут перевозки автотранспортом.

Логистики сбора, переработки и транспортировки вторичного сырья горнодобывающей и перерабатывающей промышленности с последующим использованием в качестве строительных материалов актуальна потребностью в защите окружающей среды, возможностью получения экономической выгоды от коммерческой реализации и их использования. В статье рассмотрены исследования по транспортировке отходов, места расположения горно-металлургических комплексов, методы комбинаторной оптимизации, составлен оптимальный маршрут перевозки автотранспортом.

Аңдатпа. Бұл мақалада Қазақстандағы жүк тасымалы саласының экологиялық тұрақтылық және қоғамдық денсаулық сақтау мәселелерімен өзара байланысы қарастырылады. Сонымен қатар климаттың жаһандық өзгеруі және қоршаған ортаның нашарлауы жағдайында көлік секторын тұрақты дамыту қажеттілігі зерттеледі. Зерттеудің өзектілігі Қазақстандағы жүк ағынының тұрақты дамуының негізгі проблемалары мен мүмкіндіктерін анықтау, қоршаған ортаны жақсарту және экономикалық тиімділікті арттыру бойынша практикалық шешімдерді ұсыну. Негізгі назар парниктік газдар шығарындыларын азайту мен қоршаған ортаға келетін зиянды төмендетуге аударылған. Көлік шығарындыларының ауа, су және топырақ сапасына тигізетін кері әсері мен олардың экожүйелерге залал келтіретіні баяндалады. Сонымен қатар, денсаулыққа келетін қауіптер – тыныс алу аурулары, жүрек-қан тамырлары жүйесінің бұзылыстары сияқты мәселелер егжей-тегжейлі сипатталады.Зерттеуде әртүрлі аналитикалық әдістер қолданылады, соның ішінде статистикалық деректерді талдау, халықаралық тәжірибелерді салыстырмалы зерттеу және ағымдағы жағдайды бағалау және тиімді шешімдерді ұсыну үшін экологиялық және экономикалық модельдеу әдістері. Зерттеу нәтижесінде көлік саласындағы экологиялық қауіптерге жауап беретін тиімді стратегияларды қалыптастыру қажеттігі ғылыми негізде баяндалады және Қазақстанда бұл мәселелерді саясат пен тәжірибе арқылы шешудің мүмкін жолдары қарастырылады.

Аңдатпа. Бұл мақалада Қазақстандағы жүк тасымалы саласының экологиялық тұрақтылық және қоғамдық денсаулық сақтау мәселелерімен өзара байланысы қарастырылады. Сонымен қатар климаттың жаһандық өзгеруі және қоршаған ортаның нашарлауы жағдайында көлік секторын тұрақты дамыту қажеттілігі зерттеледі. Зерттеудің өзектілігі Қазақстандағы жүк ағынының тұрақты дамуының негізгі проблемалары мен мүмкіндіктерін анықтау, қоршаған ортаны жақсарту және экономикалық тиімділікті арттыру бойынша практикалық шешімдерді ұсыну. Негізгі назар парниктік газдар шығарындыларын азайту мен қоршаған ортаға келетін зиянды төмендетуге аударылған. Көлік шығарындыларының ауа, су және топырақ сапасына тигізетін кері әсері мен олардың экожүйелерге залал келтіретіні баяндалады. Сонымен қатар, денсаулыққа келетін қауіптер – тыныс алу аурулары, жүрек-қан тамырлары жүйесінің бұзылыстары сияқты мәселелер егжей-тегжейлі сипатталады.Зерттеуде әртүрлі аналитикалық әдістер қолданылады, соның ішінде статистикалық деректерді талдау, халықаралық тәжірибелерді салыстырмалы зерттеу және ағымдағы жағдайды бағалау және тиімді шешімдерді ұсыну үшін экологиялық және экономикалық модельдеу әдістері. Зерттеу нәтижесінде көлік саласындағы экологиялық қауіптерге жауап беретін тиімді стратегияларды қалыптастыру қажеттігі ғылыми негізде баяндалады және Қазақстанда бұл мәселелерді саясат пен тәжірибе арқылы шешудің мүмкін жолдары қарастырылады.

The purpose of the studies presented in the article is to obtain the information of the deep structures along the Shu-Sarysu geotrav-erse, to determine the regularities in the distribution of mineral deposits and predictive assessment of the research area prospects for searching for hydrocarbons and other minerals. To achieve this purpose, a complex of high-precision gravitational and magnetometric measurements was used. There was shown a high efficiency of the integrated interpretation of 3D gravimagnetic modeling when studying the geological structure of the crystalline basement (assessment of the morphology of its surface, material-petrophysical mapping of the rocks that make up the basement) and the sedimentary cover (assessment of the morphology of the reference horizons, studying their material composition); when identifying and clarifying the position of discontinuous faults, conducting lineament analysis in order to decipher the block structure of the studied areas; when building 3D volumetric models of geophysical parameters; when substantiating predictive and search geophysical criteria for detecting oil and gas geological structures, both in the thickness of sedimentary formations and in the rocks of the crystalline basement. The progress of these methods is conditioned by the widespread introduction into practice of modern computer technologies for processing and interpreting data

Purpose. To study the modern methodology for forming a list of mineragenic factors and prospecting signs of ore fields and deposits of copperporphyry type based on reference objects and model constructions on the example of deposits of JungarBalkhash folded region. Methodology. The methodology for identifying the desired factors and criteria is based on the collection and analysis of published and historical data, formation of digital databases using raster and vector geological maps. It also includes the use of modern, advanced specialized technologies and software packages for geophysical surveys and remote sensing data. According to the adopted technology, the results of aerospace methods are used, which include aerial photography, space radar imaging, infrared and spectrozonal surveys and others. The research involves interpretation of WorldView3 satellite images. Findings. A list of metallogenic characteristics describing potential copperporphyry mineralization within the study area has been compiled. Using the Spectral Evolution PSM3500 infrared spectrometer, characteristic areas of secondary changes in copperporphyry systems have been identified. ASTER spectral satellite radiometer data have identified mineral spectra, iron hydroxides, propylitic associations, areas of quartzite formation and silicification. By interpreting WorldView3 satellite images, digital files have been obtained identifying iron ore minerals (hematite, goethite), secondary quartzites (advanced argillizites), varieties of sericite and other clay minerals, silicon, carbonates and propylites (chlorite, epidote). Based on interpretation, “parquet” fracturing in granite bodies and in the area of volcanogenic and sedimentary strata development has been identified, as well as structural lines indicating the strike of rock layers. Originality. Using the example of an exploration area based on the analysis of a priori and uptodate data, the nature of a set of relevant criteria and signs for predicting and prospecting has been determined, aimed at increasing the reliability and accuracy of formation of geologicalgeophysical models. Practical value. The collected and systematized geophysical data can serve as a basis for developing plans for further geological exploration, identifying promising areas, determining the required volumes and methods of geophysical surveys. They can also contribute to the increase in estimate of reserves and production at mining sites. The prepared models are intended for preliminary assessment of known and newly discovered ore deposits of various types, as well as for determining the directions of geological exploration in the areas of prospecting the Northern Pribalkhash.

The relevance of this research is determined by the increasing complexity of geological conditions and the depth of exploration works, as well as the need to optimize exploration costs for solid mineral deposits. Thus, the application of effective geophysical methods for studying geological structures and predicting deposits has become a critical task. The objective of this study is to evaluate the effectiveness of a complex of geophysical methods using the example of the Atasu ore district in Central Kazakhstan, aimed at improving the accuracy of exploration work while reducing drilling costs. The study includes the collection and analysis of prior geological information, addressing the geological and geophysical knowledge of the area, the characteristics of its geological structure, and the petrophysical properties of the rocks. A complex approach was implemented, utilizing gravity, magnetic and electrical exploration using the audio-magnetotelluric sounding (AMTS). Gravimetry and magnetometry were particularly effective in mapping geological structures, identifying faults, and distinguishing rock types based on their composition.[2] AMTS proved successful in identifying ore horizons and host rocks, enabling the construction of a detailed geoelectrical model. The results confirm the high informativeness and accuracy of the selected geophysical methods, facilitating the determination of geological structures and the identification of ore zones. The scientific novelty of this work lies in applying a comprehensive approach to evaluating geophysical methods under the specific conditions of the Atasu region. The practical significance of the research is evident in its potential application for the effective exploration of mineral deposits in Central Kazakhstan. © 2025, National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan

The article provides an assessment of the degree of knowledge of the North-Western Balkhash region based on a priori information from the previously conducted complex of geological and geophysical studies. Today, much is known about the geological, tectonic structure of the North-Eastern Balkhash region, the metallogeny of the region, the main structural elements have been identified; there are characteristics of intrusive formations, the age of the main rock complexes has been determined, several mineralization points, ore occurrences and deposits have been discovered. Based on the results of the earlier work, the Dolinnoye, Pustynnoye, and Karyernoye deposits were discovered. They are characterized by promising gold reserves. The determining role when carrying out prospecting geophysical work is played by the degree of exploration of deposits, which makes it possible to formulate an optimal technology for detecting mineralization points and ore deposits and to reduce the risks of erroneous selection of production facilities to the minimum. The article analyzes the level and provides cartograms of the exploration of the North-Western Balkhash region territory by geological surveying, mining operations, sampling and geophysical methods. The geological and geophysical history of research in the territory of the Dolinnoye, Pustynnoye, and Karyernoye deposits was considered. Conclusions were drawn about the level of exploration of the research area and the need for further geophysical work in this territory, due to the high productivity of the area for copper mineralization. © 2025, Institute of Metallurgy and Ore Beneficiation JSC