В статье приведены исследования актуальных задач в области информационных технологий в сфере телекоммуникаций. В настоящее время в таких условиях очень тяжело найти компанию, которая не занимается развитием информационных технологий, но при этом она успешна и прибыльна. В эпоху цифровых технологий люди концентрируются на производстве и торговле продуктами и услугами через оцифрованные данные, информация и знания. Данная эпоха основана на инфраструктуре, состоящей из информации и коммуникационных технологий. Эта новая инфраструктура не просто помогает людям делать лучше и быстрее, чем в предыдущие эпохи, но открывает новые способы контроля, координации, и сотрудничество в деятельности с наименьшими затратами. Информационные системы становятся все более и более мультимедийными, а также сетевыми. Эта эволюция, а также повышенная скорость изменений предъявляют новые требования к методам и компетенциям, необходимых для разработки последующих информационных систем. В этом разделе мы даем обзор различных типов информационных технологий и методов для развития информационных систем, особенно в отношении мультимедийных аспектов.

В статье рассматриваются современные методы адсорбционной очистки промышленных сточных вод металлургических предприятий от ионов тяжелых металлов, включая медь, никель и цинк. Исследуется применение модифицированных цеолитных сорбентов, содержащих наноструктурные соединения ванадия и титана, полученные методом золь-гель технологии. Представлены экспериментальные данные по сорбционной емкости адсорбентов, демонстрирующие значительное повышение эффективности очистки при использовании гибридных нанокомпозитов. Оптимизированы условия адсорбции, включая влияние рН, температуры и концентрации металлов в растворе. Разработанная технология направлена на повышение уровня очистки сточных вод металлургического производства, минимизацию негативного воздействия на окружающую среду и возможность вторичной переработки извлеченных металлов для их повторного использования в производственных процессах.

The activities of industrial enterprises in ferrous and non-ferrous metallurgy and other industries lead to environmental pollution with wastewater containing harmful substances that, even in small quantities, have a rather serious negative impact on human health and the state of the biosphere. There are a large number of natural sorbents used to solve water treatment problems. Among inorganic sorption materials, zeolites are widely used in practice. These natural materials have thermal and radiation stability and high selectivity. The purpose of this article is to study the sorption capacity of zeolites modified with nanostructured rare metals in several ways, with different options for activating the matrix to improve sorption properties with respect to ions of heavy and non-ferrous metals. Based on the experiments conducted, it was proven that zeolites modified with vanadium and titanium nanocompounds are highly effective in removing heavy metal ions from wastewater. The resulting composition on a zeolite matrix creates a highly dispersed solid phase of nanoparticles in the form of a sol-gel. Such systems have an excess of energy, which leads to increased reactivity and adsorbing properties. It is obvious that the activation of zeolites makes it possible to obtain a wider range of active centers of different nature. This determines the varied use of zeolites in the technological system for treating wastewater from heavy and non-ferrous metal ions, which will make it possible to achieve MPC standards. Key words: zeolite, sorption technologies, heavy metals, wastewater, adsorbent.

Основной целью настоящих исследований являлось изучение химико-минералогического состава руды месторождения Кеншокы-1 с последующим проведением поисковых опытов по извлечению меди из рудного материала методом сернокислотного выщелачивания. В ходе исследований установлено, что руда относится к типу окисленных медистых песчаников, и наряду с медью в ней содержится значительное количество свинца и небольшое количество цинка. Основными минералами меди и свинца в этой руде являются карбонатные – малахит и церуссит. Присутствует довольно значительное количество фосфатного минерала свинца – пироморфита. Основными минералами пустой породы являются кварц, ортоклаз и клинохлор. Железо по данным дифрактометрического анализа находится связанным в клинохлоре. Поисковые опыты по выщелачиванию меди из указанной руды растворами серной кислоты показали, что даже при комнатной температуре и концентрации серной кислоты в растворе 11,3 г/дм3 достигается извлечение меди в водный раствор более 60%, а основными технологическими факторами, влияющими на процесс выщелачивания меди, являются: продолжительность, концентрация серной кислоты в исходном растворе, интенсивность перемешивания и соотношение твердой и жидкой фаз. Концентрация меди в полученном продуктивном растворе составляла в зависимости от концентрации серной кислоты от 6,32 до 10,15 г/дм3, что является недостаточной для дальнейшей переработки раствора методом электролиза, поэтому следует донасыщать продуктивные растворы по меди путем возврата продуктивного раствора в голову процесса. Поведение свинца во время поисковых исследований не изучалось, но ввиду малой растворимости сульфата свинца в водных растворах основная часть свинца должна оставаться в кеке.

The fight against avalanches and the elimination of their consequences is urgent. The purpose of the article is to develop measures for preventing avalanches, especially sudden but not only planned ones. The subject of the study is snow avalanches, their volumes, and their causes. The result of the study is the development of standard technological flowcharts for snow removal work on the backbone network of the NC KTZh JSC. Freight trains travel 1000 km per day. It is necessary to increase this speed to 1200 km/day. The nominal FTI amounted to 75 trillion tenge in 2020; in 2024 it will be 106 trillion tenge. This will require transportation of construction materials and minerals, gasoline and diesel fuel, grain and flour, fertilizers, seeds, herbicides and pesticides, crop and livestock products.

В связи с ростом спроса на никель и кобальт для литий-ионных аккумуляторов электротранспорта возрастает интерес к освоению новых источников сырья, включая техногенные отвалы. Объектом исследования являлась латеритная руда месторождения Кемпирсай, в которой никель и кобальт представлены преимущественно в оксидной форме. Цель работы – изучение извлечения металлов с применением комбинированной технологии, включающей сульфатизирующий обжиг и последующее водное выщелачивание. Оптимальные условия обжига: 30 мас. % серной кислоты, температура 500 °C и продолжи- тельность 60 мин. В результате выщелачивания получен продуктивный раствор с содержанием (г/л): Ni 2,33; Co 0,67; Fe 18,5. Для дальнейшей переработки рекомендованы осаждение железа и селективное разделение никеля и кобальта методом экстракции.

The problem of processing stale tailings is a global one, and the main task is the extraction of economically valu able metals. In Kazakhstan, the market for the extraction of nickel and cobalt from stale tailings is practically undeveloped. In addition, the need for nickel and cobalt increases annually due to the high demand for nickel-cobalt batteries for the manufac ture of electric vehicles, special alloys and others. Pyrite concentrate containing nickel-cobalt from Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant is a valuable source of extraction of a number of valuable non-ferrous metals such as iron, nickel, cobalt, etc. The purpose of the study is to study the optimal conditions for the extraction of nickel and cobalt from thermally decomposed pyrite concentrate of the Sokolovsko-Sarbaisky mining and processing plant using sulfuric acid solutions. Ther modynamic analysis of oxidation reactions of the main components of pyrite concentrate showed that thermal decomposition of higher sulfides of iron, nickel and cobalt produced a series of non-stoichiometric lower sulfides Fe0.877S, FeS, Fe2S3, Fe7S8; Ni3S2, Ni3S4 and CoS0.89, CoS, respectively. The Pourbaix diagrams of Ni-S-H2O, Co-S-H2O and Fe-S-H2O systems show that sulfuric acid leaching of cobalt and nickel from thermally decomposed pyrite concentrate is possible at pH 0 - 1.5 and E > - 0.5 V. Leaching of non-stoichiometric FeS-Fe7S8 low iron sulfides is possible at pH 0 - 4.0 and E > 0 V. Studies to determine the optimum conditions of leaching of thermally treated pyrite concentrates found that for the extraction of nickel and cobalt effec tive concentration of sulfuric acid is 100 g/dm3, the leaching time is 120 minutes and temperature of 100°C and the maximum recovery of metals is 86.71% and 93.01%, respectively. Increasing the acid concentration, duration and temperature leads to complete dissolution of iron. A combined method for processing stale pyrite tailings can be used to process similar raw materi als.

Монография посвящена актуальной теме, проблеме прогнозирования износа и сроков службы железнодорожных рельсов. В монографии «Закрестовинные кривые» изложены оптимальные методы содержания закрестовинных кривых, указанные методы имеют цель оказать помощь работникам путевого хозяйства в их практической работе. Приведенные ниже методы содержания закрестовинных кривых, в дальнейшем могут быть использованы в работе руководителей дистанции пути, начальников участков и их помощников, дорожных мастеров, бригадиров пути, в учебном процессе для студентов бакалавриата и магистратуры по образовательной программе 6В07305 – «Транспортное строительство», а также для обучения и повышения квалификации инженерно-технических работников путевого хозяйства.

Мақалада «ҚазАтомӨнеркәсіп» ҰАК" АҚ пайдалану жағдайында тепловизорды пайдалана отырып, сорғы агрегаттарының техникалық күйін диагностикалау әдістері қарастырылады. Осы зерттеу шеңберінде техникалық күйді бағалау рәсіміне жататын SULZER ортадан тепкіш сорғы агрегаттарын термовизиялық тексеру арқылы алынған диагностикалық ақпараттың үлгісі пайдаланылды. Қолданыстағы жабдықта жылу бейнелеу диагностикасын жүргізу әдістемесі сипатталған. Алынған деректерді талдау үшін ықтимал ақауларды көрсететін жергілікті қызып кету аймақтарын анықтауға мүмкіндік беретін термограммаларды өңдеу әдістері қолданылды. Сорғы агрегаттарының мойынтіректерін термиялық талдау нәтижелері келтірілген. Нәтижелер ақаулықтарды ерте анықтау және жабдықтың қалдық ресурсын бағалау үшін термиялық бейнелеу әдісін қолданудың жоғары тиімділігін көрсетеді. Бұл, өз кезегінде, сорғы қондырғыларының сенімділігін арттыруға, төтенше жағдайлар қаупін азайтуға және техникалық қызмет көрсету регламенттерін оңтайландыруға ықпал етеді. Ұсынылған әдістеме жабдықтың ұқсас түрі бар кәсіпорындарда кеңінен енгізу үшін ұсынылуы мүмкін, сонымен қатар болжамды қызмет көрсету тұжырымдамасы аясында техникалық жағдайды бақылау жүйесінде қолданылуы мүмкін.

Тотыққан қорғасын-мырыш кендері өңдеудің күрделілігіне байланысты ұзақ уақыт бойы толық пайдаланылмады. Бірақ, қорғасын-мырыш сульфидті кендерінің тез сарқылуына байланысты тотыққан кендерді пайдалану тиімділігін арттыру қажет. Оксид кендерін алдын-ала байытудың әмбебап әдістерінің бірі- флотация. Дегенмен, қорғасын-мырыш оксидінің минералдарының гидрофильдік қасиетінің жоғары болуы, флотация әдісін қолдануды қиындатады, сонымен қатар мырыш иондары ның беткі ерігіштігі, бұл процестің тиімділігін одан әрі төмендетеді. Бұл қиындықтарды жеңу үшін сульфидизация әдісінің маңызы жоғыры, ол тотыққан минералдардың беткі қасиеттерін өзгеретеді және флотацияға дайындайды. Бұл жұмыста Қосқұдық кен орнының тотыққан кен сынамасындағы қорғасын минералдарын байыту тиімділігін арттыру мақсатында натрий күкіртін сульфидизатор ретінде қолданылуына ерекше мән беріледі. Қорғасын алуды барынша арттыру үшін натрий күкіртінің оңтайлы шығынын анықтау бойынша зерттеу жүргізілді. Негізгі қорғасын флотациясы кезінде бұл реагенттің басқа да металлдардың, оның ішінде алтын, күміс және мырыштың, бөлініп алынуына әсері зерттелді. Зерртеу нәтижесінде натрий күкіртінің шығыны 700 г/т болғанда қорғасынның байыту тиімділігі 10,8% ға (34,3-тен 45,1%- ға дейін) артады. Алынған нәтижелер қорғасын-мырыш өнеркәсібінің тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі өзекті болатын тотыққан кендерін өңдеу тиімділігін арттыруда негізгі параметрлерін анықтауға мүмкіндік береді.